Azərbaycan mədəniyyəti tarixi: XIX–XX əsr
XIX əsr maarifçilik hərəkatı (M.F.Axundzadə, A.Bakıxanov), milli mətbuat ("Əkinçi" qəzeti, 1875), teatr, Bakı neft dövründə mədəniyyət (H.Z.Tağıyev, milli teatr, qızlar məktəbi), ADR dövründə milli mədəniyyət siyasəti, sovet dövründə mədəni quruculuq və represssiyalar, müstəqillik dövründə mədəniyyət.
Azərbaycan mədəniyyəti tarixinin yeni dövrü XIX əsr maarifçilik hərəkatı ilə başlayır. Mirzə Fətəli Axundzadə Azərbaycan dramaturgiyasının banisi kimi altı komediya yazdı və latın əlifbasına keçid ideyasını irəli sürdü; Abbasqulu ağa Bakıxanov isə «Gülüstani-İrəm» əsərini yazaraq Azərbaycan tarixşünaslığının əsasını qoydu. 1875-ci ildə Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilmiş «Əkinçi» qəzeti Azərbaycanda ilk milli mətbu orqan idi. Neft dövründəki varlı mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyev Bakıda qızlar məktəbi (1901), Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti, teatr binasının tikilməsinə maliyyə dəstəyi verdi. ADR dövründə (1918–1920) Azərbaycan dili dövlət dili elan edildi və Bakı Dövlət Universiteti (1919) təsis olundu. Sovet dövründə 1937-ci il repressiyaları Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiq, Əhməd Cavad kimi sənətkarları məhv etdi.
Məsələn: «Əkinçi» qəzeti 1875-ci ildə nəşrə başlamış, Azərbaycanda milli mətbuatın ilk nümunəsi olmuşdur.
Qaydalar
- 1Mirzə Fətəli Axundzadə Azərbaycan dramaturgiyasının banisidir; altı komediya yazmış və latın əlifbasına keçid ideyasını irəli sürmüşdür.
- 2«Əkinçi» qəzeti 1875-ci ildə Həsən bəy Zərdabi tərəfindən nəşr edilmiş, Azərbaycanda ilk milli qəzetdir.
- 3H.Z.Tağıyev Bakıda qızlar məktəbini (1901) açmış, teatr tikilişinə, xeyriyyə işlərinə maliyyə dəstəyi vermişdir.
- 4ADR dövründə Azərbaycan dili dövlət dili elan edilmiş, 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universiteti təsis edilmişdir.
- 51937-ci il sovet repressiyaları zamanı Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiq, Əhməd Cavad kimi görkəmli sənətkarlar həbs edilərək məhv edilmişdir.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin