II Dünya müharibəsində Azərbaycan və neft amili
Bakı neftinin strateji əhəmiyyəti (SSRİ neftinin ~70%-i), Almaniya Qafqaz planı («Edelweiss» əməliyyatı), Azərbaycanlıların cəbhədəki iştirakı (600 000+ döyüşçü), Həzi Aslanov (iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı), Azərbaycanın hərb sənayesi və arxa cəbhəsi, neftin müharibə nəticəsinə təsiri.
İkinci Dünya müharibəsi (1941–1945) illərində Azərbaycan SSR strateji baxımdan bütün sovet cəbhəsinin ən mühüm resurs bazasına çevrildi. Müharibənin ilk illərində SSRİ-nin hasil etdiyi neftin təxminən 70 faizi Bakı mədənlərindən çıxarılırdı; bu neft olmadan Sovet ordusu tankları, təyyarələri və gəmiləri üçün yanacaq tapa bilməzdi. Məhz buna görə Almaniya Ali Komandanlığı 1942-ci ildə Qafqaza doğru «Edelweiss» hücum əməliyyatını planlaşdırdı — məqsəd Bakı neftini ələ keçirməkdi. Lakin Stalinqrad döyüşündəki məğlubiyyət (1942–1943) almanların Qafqaza irəliləməsini dayandırdı. Cəbhəyə 600 000-dən çox azərbaycanlı döyüşçü göndərildi; iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən tank generalı Həzi Aslanov onların ən şöhrətlisi idi. Arxa cəbhədə Azərbaycan zavodları hərbi texnika istehsalına, kolxozlar isə qida təchizatına töhfə verdi.
Məsələn: general Həzi Aslanov birinci Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adını 1942-ci ildə Stalinqrad döyüşündəki xidmətlərinə görə, ikincisini isə 1991-ci ildə (ölümündən sonra, postumus) almışdır.
Qaydalar
- 1Müharibənin ilk illərində SSRİ-nin hasil etdiyi neftin təxminən 70 faizi Bakı mədənlərindən çıxarılırdı.
- 2Almaniya 1942-ci ildə Bakı neftini ələ keçirmək məqsədilə «Edelweiss» əməliyyatını planlaşdırdı; Stalinqrad məğlubiyyəti bu planı baş tutmadı.
- 3Azərbaycandan 600 000-dən çox döyüşçü II Dünya müharibəsinin cəbhələrinə göndərildi.
- 4Tank generalı Həzi Aslanov iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüş azərbaycanlı komandirdir; birinci adı 1942-ci ildə Stalinqrad döyüşünə görə, ikinci adı isə 1991-ci ildə ölümündən sonra (postumus) almışdır.
- 5Azərbaycan zavodları müharibə illərində hərbi texnika istehsalına, neft mədənləri isə sovet hərb maşınının yanacaq təchizatına töhfə verdi.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin