Nəsr janrları: hekayə, povest, roman
Epik növün nəsr janrları — hekayə, povest və romanın həcm, süjet, obraz sistemi, zaman-məkan quruluşu, kompozisiya və bir-birindən fərqləndirici əlamətləri.
Nəsr janrları həcm, obraz sistemi, süjet mürəkkəbliyi və zaman-məkan miqyasına görə bir-birindən fərqlənir. Hekayə ən kiçik həcmli epik janrdır: az sayda personaj, tək başlıca hadisə, cəmləşmiş süjet; belə əsərlərdə vəziyyət, personaj, yaxud hadisə tez açılıb bitir. Povest həcmcə hekayədən böyük, romandan kiçik orta janrdır; bir neçə epizod ardıcıl inkişaf edir, baş qəhrəmanın taleyi izlənir, lakin hadisə miqyası romandakı qədər geniş deyil. Roman ən böyük həcmli epik janrdır: çoxşaxəli süjet xətləri, geniş personaj sistemi, uzun zaman kəsiyi, cəmiyyətin hərtərəfli panoraması verilir. Azərbaycan ədəbiyyatında bu janrların fərqini dəqiq bilmək vacibdir: Axundzadənin «Aldanmış kəvakib» povest, C.Məmmədquluzadənin «Danabaş kəndinin əhvalatları» da povestdir.
Məsələn: Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin «Studentlər» əsəri roman, Cəlil Məmmədquluzadənin «Poçt qutusu» isə hekayə janrına aiddir.
Qaydalar
- 1Hekayə ən kiçik həcmli epik nəsr janrıdır: az personaj, tək mərkəzi hadisə, cəmləşmiş süjet.
- 2Povest orta həcmli janrdır — hekayədən böyük, romandan kiçik; bir neçə ardıcıl epizodda baş qəhrəmanın taleyi izlənir.
- 3Roman ən böyük epik janrdır: çoxşaxəli süjet, geniş personaj sistemi, uzun zaman kəsiyi, cəmiyyətin hərtərəfli panoraması.
- 4Axundzadənin «Aldanmış kəvakib» əsəri povestdir; C.Məmmədquluzadənin «Poçt qutusu» hekayədir.
- 5Janr müəyyən edilərkən həcm, personaj sayı, süjet xəttlərinin mürəkkəbliyi və zaman-məkan miqyası birlikdə nəzərə alınır.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin