🇦🇿

Ədəbiyyat — Abituriyent (III qrup)

Ali məktəbə qəbul (DİM, III ixtisas qrupu) üçün ədəbiyyat: ədəbiyyat nəzəriyyəsi, şifahi xalq ədəbiyyatı, klassik və orta əsr ədəbiyyatı, XVII–XIX əsr, XX əsr və müasir dövr (Nizami, Füzuli, Vaqif, Mirzə Cəlil, Sabir, Cavid, Cabbarlı, Vurğun) — 5 fəsil, 16 mövzu.

Fəsil 1: Ədəbiyyat nəzəriyyəsi
eg3l-1.1

Bədii təsvir və ifadə vasitələri

Təşbeh, istiarə (metafora), epitet, mübaliğə və litota, kinayə, təzad, təkrir, bədii sual, təşxis, məcaz, rəmz və inversiya kimi əsas bədii təsvir və ifadə vasitələrinin tanınması.

✓ hazır
eg3l-1.2

Şeir quruluşu və vəzn

Heca, əruz və sərbəst vəzn; misra, beyt, bənd, qafiyə, rədif, təxəllüs; qoşma, gəraylı, bayatı və qəzəlin quruluşu.

✓ hazır
eg3l-1.3

Ədəbi növlər və janrlar

Üç ədəbi növ — epik, lirik, dramatik — və onların əsas janrları: dastan, nağıl, təmsil, hekayə, povest, roman, poema (epik); qəzəl, qəsidə, rübai, qoşma, gəraylı, bayatı, sonet (lirik); faciə, komediya, dram (dramatik).

✓ hazır
Fəsil 2: Şifahi xalq ədəbiyyatı
eg3l-2.1

Folklor janrları

Şifahi xalq ədəbiyyatının (folklorun) əsas xüsusiyyətləri və janrları: bayatı, atalar sözü, məsəl, tapmaca, nağıl, lətifə, aşıq şeiri (qoşma, gəraylı, təcnis) və mərasim folkloru (holavar, sayaçı sözü, layla, oxşama, ağı).

✓ hazır
eg3l-2.2

Dastanlar

Qəhrəmanlıq və məhəbbət dastanları: «Kitabi-Dədə Qorqud», «Koroğlu», «Əsli və Kərəm».

✓ hazır
Fəsil 3: Klassik (orta əsr) ədəbiyyat
eg3l-3.1

Nizami Gəncəvi

Nizami Gəncəvinin həyatı, dünya ədəbiyyatına töhfəsi və beş poemadan ibarət «Xəmsə» (Beş xəzinə): «Sirlər xəzinəsi», «Xosrov və Şirin», «Leyli və Məcnun», «Yeddi gözəl», «İsgəndərnamə»

✓ hazır
eg3l-3.2

Xaqani Şirvani və erkən klassiklər

XII əsr Azərbaycan ədəbiyyatının fars dilli klassikləri: Əfzələddin Xaqani Şirvani və qəsidə sənəti, Mehseti Gəncəvi və rübai, Qətran Təbrizi, Əbülüla Gəncəvi

✓ hazır
eg3l-3.3

İmadəddin Nəsimi

Ana dilində yazan ilk böyük divan şairi, hürufiliyin daşıyıcısı: «Ənəlhəq» ideyası, qəzəl, məsnəvi və tuyuq janrları, ilahi və dünyəvi eşq, kamil insan mövzusu, Hələbdə faciəli edamı

✓ hazır
eg3l-3.4

Məhəmməd Füzuli

Klassik Azərbaycan lirikasının zirvəsi: üçdilli divan yaradıcılığı, «Leyli və Məcnun» məsnəvisi, «Şikayətnamə» satirası və eşq-dərd fəlsəfəsi

✓ hazır
Fəsil 4: XVII-XIX əsr ədəbiyyatı
eg3l-4.1

Molla Pənah Vaqif və XVIII əsr

XVIII əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndəsi Molla Pənah Vaqifin həyatı, vəzir-şair fəaliyyəti, realist şeirin əsasını qoyması, heca vəznində qoşma və gəraylıları, dünyəvi-nikbin lirikası, habelə müasiri Molla Vəli Vidadi ilə yaradıcılıq fərqlərinin öyrənilməsi.

✓ hazır
eg3l-4.2

XIX əsr lirikası

Qasım bəy Zakir, Seyid Əzim Şirvani, Xurşidbanu Natəvan və Abbasqulu ağa Bakıxanovun yaradıcılığı; klassik qəzəl ənənəsi ilə maarifçi-realist satiranın inkişafı.

✓ hazır
eg3l-4.3

Mirzə Fətəli Axundzadə

Azərbaycan və bütün Şərq dramaturgiyasının banisi Mirzə Fətəli Axundzadənin həyatı, materialist-maarifçi dünyagörüşü, «Təmsilat» komediyaları, «Aldanmış kəvakib» povesti və ictimai-fəlsəfi görüşləri.

✓ hazır
Fəsil 5: XX əsr və müasir ədəbiyyat
eg3l-5.1

Cəlil Məmmədquluzadə

Cəlil Məmmədquluzadənin (Mirzə Cəlil) həyatı, tənqidi realizmi, «Molla Nəsrəddin» jurnalı və başlıca əsərləri: «Poçt qutusu», «Ölülər», «Anamın kitabı», «Danabaş kəndinin əhvalatları».

✓ hazır
eg3l-5.2

Mirzə Ələkbər Sabir

XX əsr Azərbaycan satirik poeziyasının banisi; «Molla Nəsrəddin» jurnalında «Hophop» təxəllüsü, «Hophopnamə» toplusu və cəhalətə, geriliyə qarşı kəskin realist satira.

✓ hazır
eg3l-5.3

Hüseyn Cavid və Cəfər Cabbarlı

XX əsr Azərbaycan dramaturgiyasının iki nəhəngi: romantik mənzum faciə ustası Hüseyn Cavid və sovet dövrü dramaturgiyasının görkəmli nümayəndəsi Cəfər Cabbarlı.

✓ hazır
eg3l-5.4

Səməd Vurğun və müasir dövr

Səməd Vurğunun həyatı və yaradıcılığı («Komsomol poeması», «Vaqif» mənzum dramı, «Azərbaycan» şeiri, «Dağlar»), Azərbaycanın ilk xalq şairi statusu və XX əsr müasir dövr imzaları: Bəxtiyar Vahabzadə, Rəsul Rza, Mehdi Hüseyn, Mikayıl Müşfiq.

✓ hazır