Dastanlar
Qəhrəmanlıq və məhəbbət dastanları: «Kitabi-Dədə Qorqud», «Koroğlu», «Əsli və Kərəm».
Dastan nəzm və nəsrin növbələşdiyi iri həcmli epik əsərdir; xalqın qəhrəmanlıq, məhəbbət və mənəvi dəyərlərini əks etdirir və aşıqlar tərəfindən söylənir. Mövzusuna görə dastanlar iki böyük qrupa ayrılır: qəhrəmanlıq dastanları və məhəbbət dastanları. Qəhrəmanlıq dastanlarında vətən, el-oba uğrunda mübarizə, igidlik və mərdlik tərənnüm olunur; bunlara «Kitabi-Dədə Qorqud» və «Koroğlu» daxildir. Məhəbbət dastanlarında isə əsas mövzu sevgi və sevən gənclərin ayrılıq sınaqlarıdır; bunlara «Əsli və Kərəm», «Aşıq Qərib», «Şah İsmayıl», «Abbas və Gülgəz», «Tahir və Zöhrə» aiddir. «Kitabi-Dədə Qorqud» Azərbaycan-oğuz türklərinin qəhrəmanlıq dastanı olub bir müqəddimə və 12 boydan ibarətdir; əlyazma nüsxələri Drezden və Vatikan kitabxanalarında saxlanılır. «Koroğlu» qollardan ibarət qəhrəmanlıq dastanıdır; baş qəhrəman Koroğlunun atı Qırat, məskəni isə Çənlibeldir. Nümunə: «Basatın Təpəgözü öldürməsi» boyu «Kitabi-Dədə Qorqud» dastanından, «Koroğlu» isə müstəqil qəhrəmanlıq dastanıdır.
Qaydalar
- 1Dastan nəzmlə nəsrin növbələşdiyi iri epik əsərdir və aşıqlar tərəfindən söylənir.
- 2Dastanlar mövzusuna görə iki növə ayrılır: qəhrəmanlıq dastanları və məhəbbət dastanları.
- 3«Kitabi-Dədə Qorqud» bir müqəddimə və 12 boydan ibarət qəhrəmanlıq dastanıdır; əlyazmaları Drezden və Vatikandadır; Dədə Qorqud müdrik ozan-ağsaqqaldır.
- 4«Koroğlu» qollardan ibarət qəhrəmanlıq dastanıdır: qəhrəman Koroğlu (əsl adı Rövşən), atı Qırat, məskəni Çənlibel, dəliləri Dəli Həsən, Dəmirçioğlu və Eyvazdır.
- 5Məhəbbət dastanlarına «Əsli və Kərəm», «Aşıq Qərib», «Şah İsmayıl», «Abbas və Gülgəz», «Tahir və Zöhrə» aiddir.
- 6Qəhrəmanlıq dastanları igidlik və vətən sevgisini, məhəbbət dastanları isə sevgi mövzusunu əks etdirir — bu iki növ qarışdırılmamalıdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin