İmadəddin Nəsimi
Ana dilində yazan ilk böyük divan şairi, hürufiliyin daşıyıcısı: «Ənəlhəq» ideyası, qəzəl, məsnəvi və tuyuq janrları, ilahi və dünyəvi eşq, kamil insan mövzusu, Hələbdə faciəli edamı
İmadəddin Nəsimi (təxminən 1369-1417) Azərbaycan ədəbiyyatında ana dilində — azərbaycan türkcəsində — yazan ilk böyük divan şairi sayılır; onun həm türkcə, həm də farsca divanı vardır. Nəsimi hürufilik təriqətinin görkəmli daşıyıcısı idi: bu təlimin banisi Fəzlullah Nəimi olmuş, Nəsimi onun ən sadiq davamçısına çevrilmişdir. Şairin yaradıcılığının mərkəzində insanı uca tutan «Ənəlhəq» («mən Haqqam») ideyası dayanır ki, bu da insanın ilahiləşdirilməsini, kamil insanın əzəmətini ifadə edir. Nəsimi qəzəl, məsnəvi və xüsusən dörd misralı tuyuq janrında yazmış, tuyuğu inkişaf etdirmişdir; əsərlərinin əsas mövzusu ilahi və dünyəvi eşq, insanın böyüklüyü və kamil insandır. Cəsarətli fikirlərinə görə təqib olunan şair Suriyanın Hələb şəhərində dərisi diri-diri soyularaq edam edilmişdir. Nümunə: «Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam» misrası ilə başlayan məşhur qəzəlində Nəsimi insanın sonsuz mənəvi əzəmətini tərənnüm edir.
Qaydalar
- 1İmadəddin Nəsimi (təxminən 1369-1417) ana dilində (azərbaycan türkcəsində) yazan ilk böyük divan şairidir; həm türkcə, həm də farsca divanı vardır.
- 2Nəsimi hürufilik təriqətinin daşıyıcısı idi; bu təlimin banisi Fəzlullah Nəimidir, Nəsimi isə onun davamçısı olmuşdur.
- 3Şairin yaradıcılığında insanı uca tutan «Ənəlhəq» («mən Haqqam») ideyası mərkəzi yer tutur — insanın ilahiləşdirilməsi, kamil insanın əzəməti.
- 4Nəsiminin məşhur qəzəlləri «Məndə sığar iki cahan» və «Sığmazam»dır; o, qəzəl, məsnəvi və dörd misralı tuyuq janrlarında yazmışdır.
- 5Tuyuq dörd misralı (rübaiyəbənzər) janrdır; Nəsimi onu inkişaf etdirmişdir.
- 6Nəsimi Suriyanın Hələb şəhərində dərisi diri-diri soyularaq edam edilmişdir; əsərlərinin mövzusu ilahi və dünyəvi eşq, insanın əzəməti və kamil insandır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin