Məhəmməd Füzuli
Klassik Azərbaycan lirikasının zirvəsi: üçdilli divan yaradıcılığı, «Leyli və Məcnun» məsnəvisi, «Şikayətnamə» satirası və eşq-dərd fəlsəfəsi
Məhəmməd Füzuli (təxminən 1494-1556) klassik Azərbaycan poeziyasının ən böyük lirik şairi sayılır və ömrünün çox hissəsini Kərbəla-Bağdad bölgəsində yaşamışdır. O, azərbaycan, fars və ərəb dillərində üç ayrı divan yaratmış, hər üç dildə yüksək sənətkarlıq nümayiş etdirmişdir. Şairin baş əsəri 1537-ci ildə yazdığı «Leyli və Məcnun» poemasıdır — bu, anadilli (azərbaycanca) ilk böyük məsnəvi və məhəbbət faciəsidir; əsərdə Qeys (Məcnun) ilə Leylinin eşqi ilahi məhəbbət səviyyəsinə yüksəlir. Füzuli «Şikayətnamə» adlı nəsr əsərində rüşvətxor məmurları satira atəşinə tutmuş, «Salam verdim, rüşvət deyildir deyə almadılar» sözləri ilə dövrün haqsızlığını ifşa etmişdir. Onun «Hədiqətüs-süəda» əsəri Kərbəla faciəsindən bəhs edir, «Məni candan usandırdı», «Söz», «Pənbəyi-daği-cünun» kimi qəzəlləri isə eşq, dərd və vəfa mövzusunda lirik «mən»in dərin hisslərini əks etdirir. Nümunə: Füzulinin «Leyli və Məcnun» əsəri azərbaycanca yazıldığı halda, Nizami eyni mövzunu farsca qələmə almışdır.
Qaydalar
- 1Məhəmməd Füzuli (təxminən 1494-1556) Kərbəla-Bağdad bölgəsində yaşamış, klassik Azərbaycan lirikasının zirvəsi sayılan şairdir.
- 2Füzuli üç dildə — azərbaycan, fars və ərəb dillərində — divan yaratmışdır.
- 3«Leyli və Məcnun» (1537) anadilli ilk böyük məsnəvi/poemadır; baş qəhrəmanlar Qeys (Məcnun) və Leylidir, mövzu ilahi eşqə yüksələn məhəbbət faciəsidir.
- 4«Şikayətnamə» nəsrlə yazılmış satirik əsərdir; rüşvətxor məmurlara qarşı yönəlib («Salam verdim, rüşvət deyildir deyə almadılar»).
- 5«Hədiqətüs-süəda» Kərbəla faciəsindən bəhs edir; məşhur qəzəlləri: «Məni candan usandırdı», «Söz», «Pənbəyi-daği-cünun».
- 6Füzuli yaradıcılığının əsas mövzuları eşq, dərd və vəfadır; əsərlərində güclü lirik «mən» obrazı durur.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin