Bitkilərin çoxalması və şöbələri

Çiçəkli bitkilərdə çoxalma orqanı çiçəkdir; onun erkək hissəsi erkəkcik (tozluqda tozcuq — erkək qametlər yetişir), dişi hissəsi isə dişicikdir (ağızcıq, sütuncuq və yumurtalıqdan ibarətdir). Tozlanma tozcuğun ağızcığa düşməsidir və külək, həşərat, su və ya insan vasitəsilə baş verir. Örtülütoxumlularda S.Q.Navaşinin kəşf etdiyi ikiqat mayalanma gedir: bir spermi yumurtahüceyrəni mayalandırıb ziqot (rüşeym) əmələ gətirir, ikinci spermi mərkəzi hüceyrə ilə birləşib endospermi yaradır. Mayalanmadan sonra toxumcuqdan toxum, yumurtalıqdan isə meyvə inkişaf edir. Bitkilər sadədən mürəkkəbə doğru şöbələrə bölünür: yosunlar (suda yaşayır, əsl toxuma və orqanı yoxdur), mamırlar (ilk quru bitkiləri, əsl kök əvəzinə rizoidləri var, sporla çoxalır), qıjılar (ilk ötürücü toxumalı, sporla çoxalır, çiçək və toxum vermir), çılpaqtoxumlular (toxumla çoxalır, toxumları qozalarda açıq durur, çiçək və meyvə yoxdur) və örtülütoxumlular (çiçəkli bitkilər — toxum meyvənin içində yerləşir). Nümunə: şam ağacında toxumlar qozanın pulcuqları arasında açıq durur, alma ağacında isə toxumlar meyvənin (almanın) içindədir — bu, çılpaqtoxumlularla örtülütoxumluların əsas fərqidir.