Qan-dövranı və tənəffüs sistemləri

İnsanın ürəyi dörd kameralıdır: yuxarıda iki qulaqcıq, aşağıda iki mədəcik yerləşir; qulaqcıqlarla mədəcikləri taylı qapaqlar, mədəciklərlə iri arteriyaları isə aypara qapaqlar ayırır və qanın yalnız bir istiqamətdə axmasını təmin edir. Böyük (bədən) qan dövranı sol mədəcikdən başlayır: qan aortaya, oradan bütün bədən orqanlarına gedir, sonra yuxarı və aşağı boş venalarla sağ qulaqcığa qayıdır. Kiçik (ağciyər) qan dövranı isə sağ mədəcikdən başlayır: qan ağciyər arteriyaları ilə ağciyərlərə gedir, orada qaz mübadiləsindən sonra ağciyər venaları ilə sol qulaqcığa qayıdır. Qan damarlarının üç növü var: arteriya qanı ürəkdən aparır, vena ürəyə gətirir, ən nazik kapilyarlarda isə toxumalarla maddə mübadiləsi gedir. Tənəffüs yolu burun boşluğundan başlayır, udlaq, qırtlaq, nəfəs borusu (traxeya) və bronxlarla davam edərək ağciyərlərə çatır; əsl qaz mübadiləsi ağciyərlərin alveollarında qanla baş verir, oksigen hemoglobinə birləşərək oksihemoglobin əmələ gətirir. Nümunə: nəfəs aldıqda diafraqma və qabırğaarası əzələlər yığılır, döş qəfəsinin həcmi artır, hava alveollara dolur və oradan oksigen kapilyar qanına keçir.