Hüceyrə quruluşu və orqanoidlər

Bütün canlılar hüceyrələrdən təşkil olunub və hüceyrələr quruluşuna görə iki böyük qrupa — prokariot və eukariot hüceyrələrə bölünür. Prokariot hüceyrələrdə (bakteriyalar və göy-yaşıl yosunlarda) formalaşmış nüvə yoxdur; irsi məlumat sitoplazmada sərbəst yerləşən DNT-dən (nukleoid) ibarətdir və burada membranlı orqanoidlər olmur, yalnız ribosomlar vardır. Eukariot hüceyrələrdə (bitki, heyvan və göbələklərdə) isə membranla əhatə olunmuş həqiqi nüvə və müxtəlif membranlı orqanoidlər mövcuddur. Hər orqanoidin müəyyən vəzifəsi var: nüvə irsi məlumatı (DNT, xromosomları) saxlayır və hüceyrəni idarə edir, mitoxondri hüceyrə tənəffüsü zamanı ATF sintez edərək enerji verir, ribosom zülal sintez edir, endoplazmatik şəbəkə maddələri daşıyır və sintez edir, Qolci kompleksi maddələri qablaşdırıb sekresiya edir və lizosom əmələ gətirir, lizosom isə fermentlərlə hüceyrədaxili həzmi həyata keçirir. Yalnız bitki hüceyrəsində fotosintez aparan yaşıl xloroplastlar, sellülozalı hüceyrə divarı və iri vakuol olur, heyvan hüceyrəsində isə bölünmədə iyşəkilli aparat yaradan sentriol vardır. Nümunə: əzələ hüceyrəsi çoxlu enerji tələb etdiyi üçün onun sitoplazmasında çoxlu mitoxondri olur, çünki məhz mitoxondridə tənəffüs nəticəsində ATF sintez olunur.