Energetik mübadilə və hüceyrə bölünməsi

Fotosintez yaşıl bitki hüceyrələrinin xloroplastlarında, işıq enerjisi (xlorofil) hesabına gedir: karbon qazı və su üzvi maddəyə (qlükozaya) və oksigenə çevrilir (CO2 + H2O → qlükoza + O2). Fotosintezin işıq fazası qranalarda gedir, orada su parçalanır, oksigen ayrılır və ATF əmələ gəlir; qaranlıq faza isə stromada gedir və CO2 mənimsənilir. Hüceyrə tənəffüsü (energetik mübadilə) əksinə bir prosesdir: qlükoza oksigenlə oksidləşərək karbon qazı, su və enerji (ATF) verir, bu proses əsasən mitoxondridə baş verir. Mərhələləri hazırlıq, qlikoliz (sitoplazmada, oksigensiz) və oksigenli (aerob) mərhələdir — ən çox ATF mitoxondridə oksigenli mərhələdə yaranır. Beləliklə fotosintez enerji toplayır, tənəffüs isə enerji azad edir. Hüceyrələrin bölünməsində mitoz bədən (somatik) hüceyrələrə aiddir: bir ana hüceyrədən iki eyni diploid (2n) qız hüceyrə əmələ gəlir (profaza, metafaza, anafaza, telofaza) və o, böyümə ilə regenerasiyanı təmin edir; meyoz isə cinsi hüceyrələrin (qametlərin) yaranmasıdır — bir ana hüceyrədən xromosom sayı yarıya enmiş dörd haploid (n) hüceyrə yaranır və krossinqover dəyişkənlik verir. Nümunə: insanın somatik hüceyrəsində 46 (23 cüt, 2n) xromosom var; meyoz nəticəsində qametdə (yumurta və ya spermatozoid) 23 (n) xromosom qalır, mayalanmada 23 + 23 = 46 bərpa olunur.