Zülal biosintezi, ATF və energetik mübadilə
Biosintez, ATF, qlikoliz və oksigenli mübadilə.
Zülal biosintezi — hüceyrədə ən mühüm anabolik proseslərdən biridir və iki ardıcıl mərhələdə baş verir. Birinci mərhələ — transkripsiya nüvədə DNT-nin iki zəncirindən biri üzərində informasiya RNT-nin (i-RNT) sintezi ilə nəticələnir; i-RNT nüvəni tərk edib sitoplazmaya keçir. İkinci mərhələ — translyasiya ribosomda həyata keçirilir: i-RNT üzərindəki hər üçlü nukleotid ardıcıllığı (kodon) müvafiq transfer RNT-nin (t-RNT) antikodonuna komplement olaraq bağlanır, t-RNT isə ona uyğun amin turşusunu gətirir; beləliklə polipeptid zənciri qurulur. Hüceyrənin enerji valyutası — ATF (adenozintrifosfat) — makroergik fosfat rabitəsini qıranda enerji azad edir: ATF → ADF + F + enerji. Energetik mübadilə üç mərhələdən ibarətdir: hazırlıq (həzm), oksigensiz — qlikoliz (sitoplazmada: qlükoza → 2 pirouzum turşusu + 2 ATF), oksigenli (mitoxondridə: Krebs dövrü + oksidləşdirici fosforlaşma ≈ 36 ATF). Cəmi 1 mol qlükozanın tam parçalanmasından ~38 ATF alınır.
Məsələn: qlikoliz reaksiyası anaerob şəraitdə də gedir, buna görə intensiv yük zamanı əzələ hüceyrələri qlikolizlə 2 ATF hasil edib laktat əmələ gətirir.
Qaydalar
- 1Transkripsiya nüvədə DNT üzərində i-RNT sintezi, translyasiya isə ribosomda i-RNT-nin oxunması ilə zülal qurulmasıdır.
- 2ATF makroergik rabitəni qıraraq enerji azad edir: ATF → ADF + F + enerji; ATF zülal deyil, nukleotiddir.
- 3Qlikoliz sitoplazmada gedir, 1 mol qlükozadan 2 ATF və 2 pirouzum turşusu alınır, oksigen tələb olunmur.
- 4Oksigenli mərhələ (Krebs + oksidləşdirici fosforlaşma) mitoxondridə gedir və ≈36 ATF verir.
- 51 mol qlükozanın tam aerob parçalanmasından cəmi ~38 ATF (2 qlikoliz + 36 oksigenli) alınır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir