Monohibrid çarpazlaşma və Mendel qanunları

Genetika irsiyyət və dəyişkənlik haqqında elmdir; bu elmin əsasını XIX əsrdə Qreqor Mendel noxud bitkisi üzərində apardığı təcrübələrlə qoymuşdur. Hər orqanizmdə əlamətlər genlər tərəfindən idarə olunur; bir genin alternativ formalarına allel deyilir. Dominant allel (A) resessiv alleli (a) örtdüyü üçün heteroziqot (Aa) fərddə yalnız dominant əlamət özünü göstərir. Hər iki alleli eyni olan fərd homoziqot (AA — dominant homoziqot, ya da aa — resessiv homoziqot) adlanır. Monohibrid çarpazlaşmada bir əlamət üzrə fərqli homoziqot valideynlər — dominant homoziqot (AA) × resessiv homoziqot (aa) — çarpazlaşdırılır: I qanuna görə F₁ nəslinin bütün fərdləri Aa genotipli və dominant fenotipli olur (uniformluq qanunu). F₁ × F₁ çarpazlaşmasında II qanuna görə F₂-də genotip nisbəti 1 AA : 2 Aa : 1 aa, fenotip nisbəti isə 3 dominant : 1 resessiv olur. Analiz çarpazlaşmasında dominant fenotipli fərdi (genotipini bilmədikdə) aa ilə çarpazlaşdırırlar: nəsil 1:1 olarsa fərd Aa, hamısı dominant olarsa AA-dır.