g10f-2.1· Fəsil 2: Dinamikanın əsasları· ~13 dəq

Nyuton qanunları: qüvvə, kütlə

Nyutonun I/II/III qanunları, əvəzləyici qüvvə.

Dinamika mexanikanın bir bölməsidir — o, hərəkəti yaradan səbəbləri, yəni qüvvələri öyrənir. Nyutonun I qanununa (ətalət qanununa) görə, əgər cismə təsir edən bütün qüvvələrin əvəzləyicisi sıfırdırsa, cisim ya sükunətdə qalır, ya da bərabərsürətli düzxətli hərəkətini dəyişmədən davam etdirir. Bu halda sistemə inersial istinad sistemi deyilir. Nyutonun II qanunu əvəzləyici qüvvə ilə kütlə arasındakı kəmiyyət əlaqəsini müəyyən edir: F=ma\vec{F}=m\vec{a} — cismin aldığı təcil əvəzləyici qüvvə ilə eyni istiqamətdə, qüvvəyə düz mütənasib, kütləyə isə tərs mütənasibdir. Kütlə burada ətalətin kəmiyyət ölçüsüdür: kütlə böyük olduqca eyni qüvvə daha az təcil yaradır. Nyutonun III qanununa görə, iki cismin bir-birinə təsiri həmişə bərabər modullu, əks istiqamətli olur: F12=F21\vec{F}_{12}=-\vec{F}_{21}. Mühüm xüsusiyyət: bu qüvvələr müxtəlif cisimlərə tətbiq olunur, ona görə bir-birini tarazlaşdıra bilməzlər.

📌Nümunə

Məsələn: m=4m=4 kq kütləli cismə F=20F=20 N qüvvə tətbiq edildikdə cismin aldığı təcil a=Fm=204=5a=\frac{F}{m}=\frac{20}{4}=5 m/s² olur.

Qaydalar

  1. 1Nyutonun I qanunu: Fnəticə=0\vec{F}_{nəticə}=0 olduqda cisim sükunətdə qalır və ya bərabərsürətli düzxətli hərəkət edir.
  2. 2Nyutonun II qanunu: F=ma\vec{F}=m\vec{a} — təcil əvəzləyici qüvvəyə düz, kütləyə tərs mütənasibdir.
  3. 3Nyutonun III qanunu: F12=F21\vec{F}_{12}=-\vec{F}_{21} — təsir və əks-təsir qüvvələri modulca bərabər, əks yönlüdür, lakin MÜXTƏLİF cisimlərə tətbiq olunur.
  4. 4Əvəzləyici qüvvə bütün qüvvələrin vektorial cəmidir; komponentlər üzrə ayrı-ayrılıqda toplanır.
  5. 5Kütlə cismin ətalətinin ölçüsüdür: eyni qüvvə altında kütlə böyük olan cisim daha az təcil alır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir