Elastiklik, sürtünmə və tarazlıq
Huk qanunu, sürtünmə qüvvəsi, tarazlıq şərtləri.
Elastiklik qüvvəsi deformasiyaya məruz qalmış cismin öz ilkin formasına qayıtmaq cəhdi ilə yarandığır. Huk qanununa görə bu qüvvə düsturu ilə hesablanır: — yayın sərtlik əmsalı (N/m), — uzanma və ya sıxılma miqdarı. Elastiklik qüvvəsi həmişə deformasiyaya əks istiqamətdə yönəlir. Sürtünmə qüvvəsi iki səthin bir-birinə toxunan nöqtələrinin hərəkətinə müqavimət göstərir: , burada — sürtünmə əmsalı (ölçüsüz), — səthin cisimə göstərdiyi normal (dayaq) reaksiyası. Cismin tarazlıqda olması üçün iki şərt eyni vaxtda ödənməlidir: bütün qüvvələrin toplamı sıfır olmalıdır () və hər hansı bir ox ətrafında bütün qüvvə momentlərinin toplamı da sıfır olmalıdır (). Qüvvə momenti formulu ilə tapılır; — fırlanma oxundan qüvvənin təsir xəttinə çəkilən perpendikulyar məsafəyə (çiyinə) bərabərdir.
Məsələn: sərtliyi N/m olan yay m uzanırsa, elastiklik qüvvəsi N-a bərabərdir.
Qaydalar
- 1Huk qanunu: , burada N/m ilə ölçülür, metrlərlə; qüvvə deformasiyaya əks yönəlir.
- 2Sürtünmə qüvvəsi: ; — dayaq reaksiyası, müstəvi üfüqi olduqda .
- 3Cismin tarazlığı üçün hər iki şərt: (irəliləmə) VƏ (fırlanma).
- 4Qüvvə momenti , burada — fırlanma oxundan qüvvənin xəttinə perpendikulyar məsafə (çiyin).
- 5Sürtünmə əmsalı cismin sürətindən asılı deyil, yalnız səthin materialından asılıdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir