İmpuls və impulsun saxlanması; iş və güc
İmpuls, impulsun saxlanması, mexaniki iş və güc.
Cismin impulsu (hərəkət miqdarı) düsturu ilə tapılır; vahidi kq·m/s-dir. İmpuls vektordur — istiqaməti sürətin istiqaməti ilə üst-üstə düşür. Qapalı sistemdə (xarici qüvvələrin nəticəsi sıfır olan sistemdə) bütün cisimlərin impulslarının həndəsi cəmi dəyişməz qalır — bu, impulsun saxlanması qanunudur. Raket texnikasında qazların geri atılması raketi irəli itələyir, sistemin tam impulsu sıfır olaraq qalır. Mexaniki iş ilə hesablanır (vahidi C — coul): burada qüvvə ilə yerdəyişmə arasındakı bucaqdır. Qüvvə yerdəyişməyə perpendikulyar olduqda () iş sıfırdır, çünki . Güc işin vaxtına nisbətidir: (vahidi Vt — vatt). Ümumi səhv: işi hesablayarkən amili unudulur; impuls skalyar kimi toplanır.
Məsələn: kq olan cisim m/s sürətlə hərəkət edirsə, onun impulsu kq·m/s-dir.
Qaydalar
- 1İmpuls — vektor kəmiyyəti: , vahidi kq·m/s; istiqamət sürətin istiqamətidir.
- 2İmpulsun saxlanması qanunu: qapalı sistemdə ; toqquşmada: (tam qeyri-elastik).
- 3Mexaniki iş: ; olduqda ; vahidi 1 C = 1 N·m.
- 4Güc: ; vahidi 1 Vt = 1 C/s; güc nə qədər böyük olarsa, eyni iş bir o qədər tez görülür.
- 5İmpulsun dəyişməsi qüvvənin impulsu ilə bərabərdir: ; bu Newton II qanununun impuls formasıdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir