g10f-7.1· Fəsil 7: Termodinamikanın əsasları· ~13 dəq

Daxili enerji və termodinamikanın I qanunu

Daxili enerji, istilik miqdarı, I qanun.

Cismi təşkil edən bütün molekulların xaotik istilik hərəkətinin kinetik enerjisi ilə molekullararası qarşılıqlı təsirin potensial enerjisinin cəmi daxili enerji UU adlanır. İdeal qaz modeli üçün molekullar arasında potensial enerji sıfır qəbul edilir, ona görə ideal qazın daxili enerjisi yalnız mütləq temperaturdan asılıdır: temperatur artarsa UU artar. Daxili enerjini iki üsulla dəyişmək olar: birincisi, xarici qüvvələrin sisteme gördüyü iş AxariciA_{xarici} (sıxılma iş görür, genişlənmə — iş alır); ikincisi, istilik mübadiləsi (istilik miqdarı QQ). Termodinamikanın I qanunu — enerjinin saxlanması qanununun termodinamikaya tətbiqidir: ΔU=Q+Axarici\Delta U = Q + A_{xarici}. Eyni qanunu qazın gördüyü iş baxımından yazılır: Q=ΔU+AqazQ = \Delta U + A_{qaz}, burada Aqaz=AxariciA_{qaz} = -A_{xarici}. İzoproseslərdə: izotermik prosesdə ΔU=0\Delta U = 0 (temperatura görə), buna görə Q=AqazQ = A_{qaz}; izoxorik prosesdə Aqaz=0A_{qaz} = 0 (həcm dəyişmir), buna görə Q=ΔUQ = \Delta U.

📌Nümunə

Məsələn: qaza 500500 C istilik verilib, qaz isə 200200 C iş görübsə, daxili enerjinin dəyişməsi ΔU=500200=300\Delta U = 500 - 200 = 300 C olur.

Qaydalar

  1. 1Daxili enerji UU — molekulların kinetik və potensial enerjilərinin cəmidir; ideal qazda UU yalnız TT-dən asılıdır.
  2. 2Daxili enerjini dəyişdirməyin iki yolu var: iş görülməsi (AA) və istilik mübadiləsi (QQ).
  3. 3Termodinamikanın I qanunu: Q=ΔU+AqazQ = \Delta U + A_{qaz}, yaxud ΔU=QAqaz\Delta U = Q - A_{qaz}; enerji saxlanır.
  4. 4İzotermik prosesdə ΔU=0\Delta U = 0, ona görə Q=AqazQ = A_{qaz}; izoxorik prosesdə Aqaz=0A_{qaz} = 0, ona görə Q=ΔUQ = \Delta U.
  5. 5İşarə qaydası: qaz genişlənəndə Aqaz>0A_{qaz} > 0 (iş görür); sıxılanda Aqaz<0A_{qaz} < 0 (iş qaza görülür).

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir