Buxar, rütubət, səthi gərilmə və bərk cisimlər
Doyan buxar, havanın rütubəti, səthi gərilmə, kristal cisimlər.
Doyan buxar — öz mayesi ilə dinamik tarazlıqda olan buxardır: hər saniyə mayedən qaçan molekulların sayı geri qayıdan molekulların sayına bərabərdir. Doyan buxarın ən mühüm xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onun təzyiqi yalnız temperaturdan asılıdır — həcm dəyişdirildikdə (izotermik sıxışdırmada) miqdar azaldığından yenidən tarazlıq qurulur, isə sabit qalır. Doymayan buxar isə qaz qanunlarına təxminən tabedir. Havanın nisbi rütubəti düsturu ilə hesablanır, burada — havadakı su buxarının faktiki təzyiqi, — həmin temperaturda doyan buxarın təzyiqidir. Şeh nöqtəsi havadakı buxarın doyduğu temperaturdur. Səthi gərilmə əmsalı düsturu ilə qüvvəni müəyyən edir; kapilyar borularda maye ya qalxır (maye boru materialını isladırsa), ya da enir (islatmırsa). Bərk cisimlər kristal (nizamlı quruluş, müəyyən ərimə temperaturu var) və amorf (qeyri-nizamlı quruluş, müəyyən ərimə temperaturu yoxdur) olmaqla iki növə bölünür.
Məsələn: N/m, m olduqda səthi gərilmə qüvvəsi N = 7 mN alınır.
Qaydalar
- 1Doyan buxarın təzyiqi yalnız temperaturdan asılıdır; həcm dəyişdirildikdə (izotermik) sabit qalır.
- 2Nisbi rütubət ; — faktiki buxar təzyiqi, — həmin -də doyan buxar təzyiqi.
- 3Şeh nöqtəsi — havadakı buxarın doyma həddinə çatdığı temperatur; bu temperaturda .
- 4Səthi gərilmə qüvvəsi ; kapilyar boruda maye isladıcı olarsa qalxır, islatmayırsa enir.
- 5Kristal cisimlər nizamlı quruluşa və müəyyən ərimə temperaturuna malikdir; amorf cisimlərin müəyyən ərimə temperaturu yoxdur.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir