g10f-6.3· Fəsil 6: Molekulyar-kinetik nəzəriyyə· ~13 dəq

Buxar, rütubət, səthi gərilmə və bərk cisimlər

Doyan buxar, havanın rütubəti, səthi gərilmə, kristal cisimlər.

Doyan buxar — öz mayesi ilə dinamik tarazlıqda olan buxardır: hər saniyə mayedən qaçan molekulların sayı geri qayıdan molekulların sayına bərabərdir. Doyan buxarın ən mühüm xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onun təzyiqi p0p_0 yalnız temperaturdan asılıdır — həcm dəyişdirildikdə (izotermik sıxışdırmada) miqdar azaldığından yenidən tarazlıq qurulur, p0p_0 isə sabit qalır. Doymayan buxar isə qaz qanunlarına təxminən tabedir. Havanın nisbi rütubəti φ=pp0100%\varphi=\frac{p}{p_0}\cdot100\% düsturu ilə hesablanır, burada pp — havadakı su buxarının faktiki təzyiqi, p0p_0 — həmin temperaturda doyan buxarın təzyiqidir. Şeh nöqtəsi havadakı buxarın doyduğu temperaturdur. Səthi gərilmə σ\sigma əmsalı F=σlF=\sigma l düsturu ilə qüvvəni müəyyən edir; kapilyar borularda maye ya qalxır (maye boru materialını isladırsa), ya da enir (islatmırsa). Bərk cisimlər kristal (nizamlı quruluş, müəyyən ərimə temperaturu var) və amorf (qeyri-nizamlı quruluş, müəyyən ərimə temperaturu yoxdur) olmaqla iki növə bölünür.

📌Nümunə

Məsələn: σ=0,07\sigma=0{,}07 N/m, l=0,1l=0{,}1 m olduqda səthi gərilmə qüvvəsi F=0,070,1=0,007F=0{,}07\cdot0{,}1=0{,}007 N = 7 mN alınır.

Qaydalar

  1. 1Doyan buxarın təzyiqi p0p_0 yalnız temperaturdan asılıdır; həcm dəyişdirildikdə (izotermik) p0p_0 sabit qalır.
  2. 2Nisbi rütubət φ=pp0100%\varphi=\frac{p}{p_0}\cdot100\%; pp — faktiki buxar təzyiqi, p0p_0 — həmin TT-də doyan buxar təzyiqi.
  3. 3Şeh nöqtəsi — havadakı buxarın doyma həddinə çatdığı temperatur; bu temperaturda φ=100%\varphi=100\%.
  4. 4Səthi gərilmə qüvvəsi F=σlF=\sigma l; kapilyar boruda maye isladıcı olarsa qalxır, islatmayırsa enir.
  5. 5Kristal cisimlər nizamlı quruluşa və müəyyən ərimə temperaturuna malikdir; amorf cisimlərin müəyyən ərimə temperaturu yoxdur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir