Frazeologizmlər və lüğət tərkibi

Məsələn, «ağzı köpüklənmək» — hirslənmək, «dilini dişləmək» — danışığını saxlamaq, «gözünə kül atmaq» — aldatmaq mənasını verir. Frazeologizmin tərkibindəki sözləri sərbəst dəyişmək, sinonimlə əvəz etmək və ya tərcümə etmək olmaz; onlar nitqdə hazır şəkildə işlədilir. Atalar sözləri və zərb-məsəllər xalq müdrikliyinin qısa, obrazlı ifadəsidir: atalar sözü adətən bitmiş fikir, nəsihət bildirir («Damcı daşı deşər»), zərb-məsəl isə cümlə içində obrazlı, kinayəli ifadə kimi işlənir. Dilin lüğət tərkibi mənşəyinə görə əsl Azərbaycan (milli) sözlərinə və alınma sözlərə bölünür. Alınma sözlər ərəb-fars dillərindən (kitab, məktəb, hekayə, dünya, zəhmət) və Avropa dillərindən — rus dili vasitəsilə (kompüter, futbol, teatr, universitet, telefon) keçmişdir. Bir çox xalqın dilində eyni şəkildə işlənən sözlər beynəlmiləl sözlər adlanır (radio, atom, demokratiya). İşlənmə dairəsinə və zamana görə sözlər arasında arxaizmlər (dildən çıxmış, köhnəlmiş sözlər: cəbhəxana, ərizəçi əvəzinə işlənmiş «ərz», «yarlıq», «əyan», «tabe») və neologizmlər (dilə yeni daxil olan sözlər: özünütəcrid, sürücüsüz, rəqəmsal) seçilir. Dialekt (şivə) sözləri yalnız müəyyən bölgədə işlənən, ədəbi dilə daxil olmayan sözlərdir (kürək əvəzinə «bel», pişik əvəzinə «məçi» kimi yerli adlar).