Azərbaycan dili — 11-ci sinif buraxılışı
11-ci sinif buraxılış imtahanı üçün dil qaydaları: fonetika (heca, vurğu), orfoqrafiya, leksika (paronimlər, məcazi məna), sözün tərkibi, morfologiya (feilin təsriflənməyən formaları), sintaksis (həmcins üzvlər, budaq cümlələr) və durğu işarələri — 5 fəsil, 22 mövzu.
Fəsil 1: Fonetika və orfoqrafiya
Fonetika
Saitlər və samitlər, heca, vurğu, ahəng qanunu və fonetik hadisələr.
Orfoqrafiya və orfoepiya
Sözlərin düzgün yazılışı, böyük hərf, defis, qoşa samitlər, ahəng qanunu və tələffüz (orfoepiya) qaydaları.
Fəsil 2: Leksika
Sözün leksik mənası
Həqiqi və məcazi məna, təkmənalı və çoxmənalı sözlər, omonim, sinonim, antonim, terminlər.
Frazeologizmlər və lüğət tərkibi
Frazeoloji birləşmələr (sabit söz birləşmələri), onların sərbəst birləşmələrdən fərqi, məcazi mənası; atalar sözləri və zərb-məsəllər; frazeologizmlərin sinonim, antonim və omonimliyi.
Ədəbi dilin normaları
Ədəbi dil və onun normaları; fonetik (orfoepik), leksik və qrammatik norma; normadan kənara çıxmaların (orfoepiya, söz seçimi, uzlaşma) düzəldilməsi.
Fəsil 3: Sözün tərkibi və söz yaradıcılığı
Fəsil 4: Morfologiya
İsim
İsmin növləri, kəmiyyət və mənsubiyyət şəkilçiləri, ismin halları və cümlədəki vəzifəsi.
Sifət və say
Sifətin növləri və dərəcələri, sifət düzəltmə; sayın növləri və yazılışı, sayların isimləşməsi.
Əvəzlik və zərf
Əvəzliyin növləri və cümlədə rolu; zərfin növləri, düzəlişi və digər nitq hissələrindən fərqi.
Feil
Feilin qrammatik məna növləri (təsirli/təsirsiz) və növləri (məlum, məchul, qayıdış, qarşılıq-müştərək, icbar); feilin şəkilləri, zamanları, şəxs sonluqları; təsriflənən və təsriflənməyən feillər (məsdər, feili sifət, feili bağlama).
Köməkçi nitq hissələri
Qoşma, bağlayıcı, ədat, modal söz və nida; onların məna növləri, yazılışı və cümlədə rolu.
Fəsil 5: Sintaksis və durğu işarələri
Söz birləşmələri
Söz birləşməsi anlayışı, ismi və feili birləşmələr, təyini söz birləşmələrinin I, II, III növü, tabeedən və tabeolan tərəf, mürəkkəb adlar.
Cümlə üzvləri
Baş üzvlər (mübtəda, ismi və feili xəbər) və ikinci dərəcəli üzvlər (tamamlıq, təyin, zərflik); cümlə üzvlərinin sualları və müəyyən edilməsi.
Sadə cümlə
Cümlənin məqsəd və intonasiyaya görə növləri; cüttərkibli və təktərkibli cümlələr, təktərkiblinin növləri; müxtəsər/geniş, tam/yarımçıq cümlə, həmcins üzvlər.
Mürəkkəb cümlə
Tabesiz və tabeli mürəkkəb cümlə; tabeli mürəkkəb cümlədə baş və budaq cümlə, bağlayan vasitələr və bağlayıcı sözlər; vasitəsiz və vasitəli nitq.
Durğu işarələri
Nöqtə, sual və nida işarələri; vergül (həmcins üzvlər, xitab, ara söz, əlavə, budaq cümlə); üç nöqtə; iki (qoşa) nöqtə; dırnaqlar; tire.
Həmcins üzvlər
Cümlənin həmcins üzvləri, ümumiləşdirici sözlər, həmcins üzvlərin bağlanma yolları və durğu işarələri.