Söz yaradıcılığı

Quruluşuna görə sözlər üç növə bölünür: sadə, düzəltmə və mürəkkəb. Sadə söz yalnız kökdən ibarət olur, tərkibində leksik şəkilçi olmur (daş, su, gəl, ağ). Düzəltmə söz kökə leksik (sözdüzəldici) şəkilçi artırmaqla yaranır (daşlıq, suvarmaq, ağlıq, dostluq). Mürəkkəb söz iki və daha çox kökün birləşməsindən əmələ gəlir (gündoğan, otbiçən, dəvəquşu, əliaçıq). Söz yaradıcılığının üç əsas üsulu var. 1) Morfoloji üsul — kökə sözdüzəldici şəkilçi artırmaqla yeni söz yaratmaq (iş-çi, qələm-dan, göz-lük). Burada qrammatik (sözdəyişdirici) şəkilçilərlə qarışdırmamaq lazımdır: hal, mənsubiyyət, şəxs, kəmiyyət şəkilçiləri yeni söz yaratmır, yalnız sözün formasını dəyişir. 2) Sintaktik üsul — söz birləşməsinin və ya iki müstəqil sözün birləşib bir mürəkkəb sözə çevrilməsi ( at + qulağı → atqulağı; gün + batan → günbatan). 3) Leksik üsul — hazır sözün, alınma sözlərin və ya ixtisarların dilə daxil olması (BMT, ali məktəb adları, alınma sözlər). Mürəkkəb sözlərin yazılışı isə bitişik və ya defislə (-) olur: tərkib hissələri bir vurğu altında birləşib bütöv məna bildirirsə bitişik (gündoğan, beşillik), təkrar və ya yaxınmənalı tərəflər iştirak edirsə defislə yazılır (ağ-qara, gəl-get, az-çox). Söz-formanın quruluşunu təyin edərkən əvvəlcə kök, sonra şəkilçilərin leksik yoxsa qrammatik olduğu müəyyənləşdirilir: yalnız leksik şəkilçinin varlığı sözü düzəltmə edir.