Cümlənin baş üzvləri və cümlə növləri

Cümlə bir fikri tam ifadə edən söz birləşməsidir. Hər cümlənin qrammatik əsasını iki baş üzv — mübtəda və xəbər — təşkil edir. Mübtəda cümlədə haqqında danışılan şəxsi, əşyanı və ya varlığı bildirir; «kim?» və ya «nə?» sualına cavab verir və adlıq halda işlənir (məsələn: «Uşaq», «Günəş», «Kitab»). Xəbər mübtədanın hərəkətini, halını və ya əlamətini bildirir; «nə edir?», «necədir?» və ya «nədir?» sualına cavab verir. Cümlələr məqsədinə görə üç növə bölünür: nəqli cümlə bir fikri sadəcə bildirir və nöqtə ilə bitir; sual cümləsi bir şey soruşur və sual işarəsi (?) ilə bitir; əmr cümləsi bir tapşırıq, xahiş və ya əmr ifadə edir, adətən nida işarəsi (!) ilə bitir. Hər cümlənin növünü düzgün müəyyən etmək üçün həm mənasına, həm də durğu işarəsinə diqqət etmək lazımdır.