Söz birləşmələri
Əsas və asılı söz; birləşmənin tanınması.
Söz birləşməsi iki və ya daha çox sözün mənaca və qrammatik cəhətdən bir-birinə bağlandığı birlikdir. Söz birləşməsinin mütləq iki üzvü olur: əsas söz və asılı söz. Əsas söz birləşmənin mənasını daşıyan, asılı söz isə onu izah edən, dəqiqləşdirən hissədir. Asılı sözdən əsas sözə «hansı?», «nə?», «nəyi?», «kimin?» kimi suallar vermək olar. Söz birləşməsi ayrıca bir sözdən fərqlənir: ayrıca söz tam fikir bildirmir, bitmiş məna kəsb etmir. Bitmiş cümlədən isə fərqi budur ki, cümlə tam fikir bildirir, söz birləşməsi isə yalnız əşya ilə onun əlaməti, hərəkəti arasındakı əlaqəni göstərir — müstəqil fikir bildirmir. Söz birləşməsini tanımaq üçün iki sözün bir-birinə sual verə bilib-vermədiyini yoxla: əgər biri digərini izah edirsə, söz birləşməsidir.
Məsələn, «gözəl bağ» birləşməsində «bağ» əsas sözdür, «gözəl» isə asılı sözdür («hansı bağ? — gözəl bağ»); bu iki söz tam fikir bildirmir, odur ki, söz birləşməsidir, cümlə deyil.
Qaydalar
- 1Söz birləşməsi iki üzvdən ibarətdir: əsas söz (baş tərəf) və asılı söz (tabe tərəf).
- 2Asılı sözdən əsas sözə sual verilir: hansı? nə? nəyi? kimin? necə? və s.
- 3Söz birləşməsi tam fikir bildirmir — sona müstəqil məna kəsb etmir; bu cəhətdən cümlədən fərqlənir.
- 4Ayrıca bir söz söz birləşməsi sayılmır, çünki iki ayrı üzv yoxdur.
- 5Söz birləşməsini tanımaq üçün iki sözün bir-birinə sual verə bilib-vermədiyini yoxla; əgər biri digərini dəqiqləşdirirsə, söz birləşməsidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir