Şeyx necə şah oldu?

Səfəvi dövləti əvvəlcə Ərdəbil şəhərində Şeyx Səfiəddin Ərdəbili tərəfindən yaradılmış dini-siyasi bir ocaq — şeyxlik idi. Zaman keçdikcə bu ocağın başçıları həm dini, həm də hərbi-siyasi gücə malik oldular və ətraflarına çoxlu sadiq döyüşçü topladılar. Gənc İsmayıl bu ocağın başçısı olaraq qoşun toplamış, Şirvanşahlara və Ağqoyunlulara qələbələr qazanmış və nəhayət 1501-ci ildə Təbriz şəhərinə daxil olaraq özünü şah elan etmişdir. Beləliklə, kiçik bir şeyxlik güclü, mərkəzləşmiş Azərbaycan dövlətinə — Səfəvi dövlətinə çevrilmişdir; paytaxt Təbriz şəhəri olmuşdur. Şah İsmayıl təkcə hökmdar deyil, həm də istedadlı şair idi — o, Xətai təxəllüsü ilə ana dilində, Azərbaycan türkcəsində gözəl şeirlər yazaraq bu dilin ədəbi inkişafına böyük töhfə vermişdir. Onun hakimiyyəti dövründə Azərbaycan dili Səfəvi dövlətinin dövlət və saray dili kimi işlənmişdir. Bir şeyxin necə şaha çevrilməsi Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən maraqlı hadisələrindən biridir.