Daş keşikçilər

Qədim və orta əsrlərdə Azərbaycan xalqı özünü düşmən hücumlarından qorumaq üçün möhkəm qalalar və uzun müdafiə sədləri tikirdi. Bu daş tikililər sanki ölkənin "keşikçiləri" idi — onlar yolları bağlayır, hündür təpələrdən ətrafı izləyir və təhlükə yaxınlaşanda xəbərdarlıq edirdi. Qalalar adətən hündür dağların zirvəsində və ya sərt qayalar üzərində tikilirdi, çünki belə yerlərə düşmənin çıxıb hücum etməsi çox çətin idi — bu, qalanı demək olar ki, alınmaz edirdi. Xəzər dənizi ilə Qafqaz dağları arasındakı dar şimal keçidini Dərbənd səddi və qala qapıları bağlayırdı, Şirvanın içərisində isə ikinci müdafiə xətti kimi Gilgilçay (Beşbarmaq) səddi uzanırdı; bu iki sədd və aralarındakı Şabran yaxınlığındakı Çıraqqala birlikdə vahid bir müdafiə kompleksi təşkil edirdi — Çıraqqala hündür qayada yerləşərək təhlükəni işıqla (çıraqla) xəbər verirdi. Naxçıvandakı Əlincə qalası sərt qayası sayəsində uzun müddət alınmaz qaldı, Şəkidəki Gələrsən-görərsən qalası isə eyni səbəbdən — əlçatmaz yerləşməsi ilə — məşhurdur. Beləliklə, bu daş keşikçilər fərqli bölgələrdə olsa da, eyni məqsədə — xalqın təhlükəsizliyinə — xidmət edirdi.