Lütfi Zadə
Qeyri-səlis məntiqin banisi.
Lütfi Zadə dünya şöhrətli azərbaycanlı alim, riyaziyyatçı və kibernetikdir; o, «qeyri-səlis məntiq» (ingiliscə «fuzzy logic») nəzəriyyəsinin banisi kimi tanınır. Lütfi Zadə 1921-ci ildə Bakıda anadan olmuş və uşaqlığını Bakıda keçirmişdir, sonralar isə ABŞ-a köçüb orada elmi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Adi (klassik) məntiqdə hər bir fikir ya «doğru», ya da «yanlış» hesab olunur, lakin Lütfi Zadə 1965-ci ildə irəli sürdüyü qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsində göstərdi ki, real həyatda «bir az isti» və ya «az qala hazır» kimi aralıq vəziyyətlər də mövcuddur və bunları riyazi şəkildə ifadə etmək mümkündür. Bu kəşf müasir texnologiyanın inkişafına böyük təkan verdi: qeyri-səlis məntiq bu gün məişət texnikasında, süni intellekt sistemlərində və avtomatik idarəetmə qurğularında geniş tətbiq olunur. Lütfi Zadənin yaradıcılığı azərbaycanlı alimlərin dünya elminə verdiyi böyük töhfənin parlaq nümunəsidir və xalqımız üçün milli qürur mənbəyidir.
Məsələn: kondisionerlərin otağın temperaturunu «çox soyuq», «bir az soyuq» və «normal» kimi aralıq vəziyyətləri nəzərə alaraq özü tənzimləməsi məhz Lütfi Zadənin qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi sayəsində mümkün olmuşdur.
Qaydalar
- 1Lütfi Zadə 1921-ci ildə Bakıda anadan olmuş, sonralar ABŞ-da yaşayıb elmi fəaliyyət göstərmiş dünya şöhrətli azərbaycanlı alimdir.
- 2Lütfi Zadə 1965-ci ildə qeyri-səlis məntiq (fuzzy logic) nəzəriyyəsini irəli sürmüş və bu nəzəriyyənin banisi sayılır.
- 3Qeyri-səlis məntiq klassik «doğru/yanlış» məntiqindən fərqli olaraq, aralıq vəziyyətləri də riyazi şəkildə ifadə etməyə imkan verir.
- 4Qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi müasir texnologiyalarda — məişət texnikasında, süni intellekt və idarəetmə sistemlərində — geniş tətbiq olunur.
- 5Lütfi Zadənin elmi kəşfi azərbaycanlı alimlərin dünya elminə verdiyi böyük töhfənin nümunəsi və milli qürur mənbəyidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir