«İbrətamiz hekayələr»
Təsviri mətndə dəqiqləşdirici faktlar.
İbrətamiz hekayə — qısa bir hadisə vasitəsilə oxucuya həyati bir ibrət, hikmətli nəticə çatdıran nəsr janrıdır. Bu cür hekayələr adətən sadə, real həyatdan götürülmüş kimi görünən bir vəziyyəti təsvir edir və sonda oxucuya nəsə öyrədən bir nəticə — ibrət — ilə bitir. Hekayənin inandırıcı, canlı görünməsi üçün müəllif təkcə bədii təsvir vasitələrindən (epitet, bənzətmə) deyil, həm də dəqiqləşdirici faktlardan istifadə edir — bunlar hadisəni konkretləşdirən, «kim?», «nə vaxt?», «harada?», «neçə?» suallarına cavab verən dəqiq məlumatlardır: adlar, tarixlər, ədədlər (rəqəmlər), yer adları. Dəqiqləşdirici faktlar mətnə hissi don geydirmir, əksinə, onu dəqiq və yoxlanıla bilən edir; bədii təsvir vasitələri isə mətnə emosionallıq və obrazlılıq qatır — bu iki üsul bir-birini tamamlayır. İbrətamiz hekayənin quruluşu adətən giriş, əsas hissə (hadisənin təsviri) və nəticə (ibrət, hikmətli sözlər) hissələrindən ibarətdir.
Məsələn: «Kənddə yaşayan bir qoca qırx il əvvəl əkdiyi ağacın kölgəsində oturub nəvəsinə əməyin bəhrəsi haqqında danışırdı» cümləsində «qırx il əvvəl» tarix, «ağacın kölgəsi» isə yer bildirən dəqiqləşdirici faktlardır.
Qaydalar
- 1İbrətamiz hekayə — qısa bir hadisə vasitəsilə oxucuya həyati ibrət, hikmətli nəticə çatdıran nəsr janrıdır.
- 2Dəqiqləşdirici faktlar mətndəki hadisəni konkretləşdirən dəqiq məlumatlardır: ad, tarix, ədəd (rəqəm) və yer adı.
- 3Dəqiqləşdirici faktlar «kim?», «nə vaxt?», «harada?», «neçə?» suallarına cavab verir və mətni yoxlanıla bilən, inandırıcı edir.
- 4Bədii təsvir vasitələri (epitet, bənzətmə) mətnə emosionallıq və obrazlılıq qatır; dəqiqləşdirici faktlar isə dəqiqlik və konkretlik verir — bu iki üsul bir-birini tamamlayır.
- 5İbrətamiz hekayənin quruluşu giriş, əsas hissə (hadisənin təsviri) və nəticə (ibrət, hikmətli sözlər) hissələrindən ibarətdir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir