«Şir və tülkü»

«Şir və tülkü» heyvanlar aləmindən bəhs edən, ibrətamiz məzmuna malik xalq nağılıdır; bu cür nağıllarda heyvanlar insan kimi düşünür, danışır və hərəkət edir (şəxsləndirmə), beləliklə insan xarakterləri və həyat hikməti rəmzi (allegorik) yolla çatdırılır. Nağılın süjeti belədir: Şir meşədə gəzərkən acından taqətdən düşmüş, çox arıqlamış bir tülkü görür və mərdliklə ona ov edib ət təklif edir. Lakin Tülkü hiyləyə əl atır — guya qürurundan qüvvətli heyvanın ovundan yemir, sonra isə Şiri razı salır ki, rahat yemək üçün onun ayaqlarını bağlasın. Tülkü ölmüş heyvanın bağırsaqları ilə Şirin ayaqlarını bağlayır; bağırsaqlar quruyub dəmir kimi bərkiyir və Şir tələyə düşür. Beləliklə əsərin əsas ziddiyyəti Şirin gücü ilə Tülkünün hiyləsi arasındakı mübarizədir. Nəqli (nəqletmə xarakterli) mətnlər, əsasən, beş elementdən ibarət olur: 1) hadisənin baş verdiyi məkan və zaman; 2) əsərdəki obrazlar; 3) əsərin mövzusu; 4) əsərdə ziddiyyət (iki tərəf arasında gedən mübarizə); 5) əsərin hissələri (giriş, əsas hissə və nəticə). «Şir və tülkü»ni öyrənərkən şagird məhz bu elementləri ayırd etməyi bacarmalıdır. Nağılın ibrəti isə budur ki, yaxşılığa xəyanətlə cavab verən namərd sonda cəzasını çəkir — nağıl Şirin sözləri ilə yekunlaşır: «Namərdlərin axırı belə olur».