Təbiət şeirləri: A.Şaiq «Köç», S.Vurğun «Çinarın şikayəti»
Təbiət təsviri və ekoloji düşüncə.
Bu mövzuda iki görkəmli Azərbaycan şairinin təbiət şeirini öyrənirik. Abdulla Şaiq (1881–1959) «Köç» şeirində payız fəslini — quşların cənuba uçuşunu, dağlardan düzənliklərə enən sürüləri, dəyişən mənzərəni — poetik dillə canlandırır; burada köç həm təbii hadisə, həm də həyatın axıb getməsinin simvoludur. Səməd Vurğun (1906–1956) isə «Çinarın şikayəti» şeirində böyük bir çinarın dilindən danışır: qoca ağac insanların diqqətsizliyindən, kəsilmək, unudulmaq qorxusundan şikayət edir. Bu şeir ekoloji bir çağırışdır — oxucu ağacın gözüylə təbiəti hiss etməyi öyrənir. Hər iki şeirdə bədii təsvir vasitələri (epitet, təşbeh, canlandırma/şəxsləndirmə) zəngindir. Şaiqin «Köç»ü ilə Vurğunun «Azərbaycan» şeirini (VII sinif proqramı) qarışdırmamaq lazımdır; «Çinarın şikayəti» V sinif proqramına daxildir.
Məsələn: «Çinarın şikayəti»ndə çinarın «mən nə etdim ki, məni kəsirlər?» — deyə soruşması şəxsləndirmə (canlandırma) bədii vasitəsinin canlı nümunəsidir.
Qaydalar
- 1Abdulla Şaiqin «Köç» şeiri payız mövzusunda yazılmış, quşların cənuba köçünü və fəsil dəyişikliyini bədii dillə təsvir edir.
- 2Səməd Vurğunun «Çinarın şikayəti» şeirində qoca çinar öz dilindən danışır; əsərin mövzusu ağaca/təbiətə qayğı, ekoloji düşüncədir.
- 3«Çinarın şikayəti» Səməd Vurğuna aiddir; onun VII sinifdəki «Azərbaycan» şeiri ilə qarışdırılmamalıdır — bunlar fərqli əsərlərdir.
- 4Hər iki şeirdə şəxsləndirmə (canlandırma) — cansız varlıqlara insan xüsusiyyəti verilməsi — əsas bədii vasitədir.
- 5Köç həm real bir təbiət hadisəsidir (quşların, sürülərin köçü), həm də həyatın axıb getməsini ifadə edən bir obrazdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir