lit5-6.4· Fəsil 6: Sinifdənxaric oxu· ~13 dəq

Tofiq Mütəllibov — «Yaxşılığa yamanlıq»

Sinifdənxaric oxu; xeyir və şər (təmsil).

Tofiq Mütəllibov (13 aprel 1929, Naxçıvan – 30 oktyabr 1992, Bakı) Azərbaycan şairi və uşaq ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsidir; o, 1989-cu ildə Azərbaycan SSR-in əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb və uşaqların sevə-sevə oxuduğu «Cücələrim» mahnısının sözlərinin müəllifidir. Onun «Yaxşılığa yamanlıq» əsəri təmsil (ibrətamiz məzmunlu əsər) xarakterindədir və V sinif ədəbiyyat proqramında Fəsil 6 — Sinifdənxaric oxu bölməsində öyrənilir. Əsərin adı özü mövzusunu bildirir: kiməsə edilən yaxşılığın əvəzində pisliklə (yamanlıqla) qarşılaşmaq, yəni nankorluq. Əsərin ideyası aydındır: insan ona edilən yaxşılığın qədrini bilməli, nankorluq etməməlidir; nankorluq həmişə tənqid olunan, ədalətsiz bir davranışdır. Bu mövzunu öyrənərkən diqqət yetirməli olduğumuz — müəllifin adı (Tofiq Mütəllibov), əsərin janrı (təmsil, nəsr) və əsas ideyasıdır (nankorluğa qarşı, yaxşılığın qədrini bilməyə çağırış). Unutmayaq ki, eyni adlı («Yaxşılığa yamanlıq») başqa, daha qədim bir əsər də var — XIX əsr xeyriyyəçisi İsgəndər bəy Məlikovun pyesi; bu, Tofiq Mütəllibovun V sinif dərsliyindəki əsəri ilə qarışdırılmamalıdır.

📌Nümunə

Məsələn, bir şagird əsərin ideyasını belə ümumiləşdirə bilər: gördüyün yaxşılığı unutmaq və ona pislik etmək (nankorluq) həmişə qınanan bir xislətdir, insan yaxşılığın əvəzini yaxşılıqla verməyi bacarmalıdır.

Qaydalar

  1. 1«Yaxşılığa yamanlıq» əsərinin müəllifi Tofiq Mütəllibovdur (1929, Naxçıvan – 1992, Bakı), Azərbaycan şairi və uşaq ədəbiyyatı yazarıdır.
  2. 2Əsər təmsil (ibrətamiz əsər) xarakterlidir və V sinif proqramında Fəsil 6 — Sinifdənxaric oxu bölməsində öyrənilir.
  3. 3Əsərin mövzusu yaxşılığa qarşı yamanlıqla cavab vermək, yəni nankorluqdur; ideyası isə nankorluğun pis, yaxşılığın qədrini bilməyin vacib olduğunu göstərməkdir.
  4. 4Diqqət: «Yaxşılığa yamanlıq» adı ilə başqa (XIX əsrə aid, İsgəndər bəy Məlikova məxsus, fərqli janrda) bir əsər də var — bunları qarışdırmaq olmaz.
  5. 5Tofiq Mütəllibov həmçinin «Cücələrim» mahnısının sözlərinin, eləcə də «Meşə nağılı» və «Danışan qayalar» pyeslərinin müəllifidir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir