İsmin quruluşu və məna növləri (təkrar)
Sadə/düzəltmə/mürəkkəb isim; ümumi/xüsusi/toplu.
İsim əşyanın, varlığın, hadisənin adını bildirən nitq hissəsidir və «kim?», «nə?» suallarına cavab verir. Quruluşca isim üç növə bölünür: sadə isimlər yalnız bir kökdən ibarət olur («ev», «dağ», «su»); düzəltmə isimlər köklə şəkilçinin birləşməsindən əmələ gəlir («oxucu», «gözəllik», «bağçı»); mürəkkəb isimlər isə iki və ya daha çox sözün birləşməsindən yaranır («günəbaxan», «Bakıxanov», «aşpaz»). Məna baxımından isə isimlər ümumi (ağac, şəhər), xüsusi (Kür, Azərbaycan, Elnur), toplu (meşə, sürü, camaat), konkret (kitab, masa) və mücərrəd (sevgi, azadlıq) ola bilər. Xüsusi isimlər böyük hərflə, lazım olduqda dırnaq içində yazılır. Toplu isimlər fərdi elementlər yox, bütöv bir yığımı bildirir.
Məsələn, «meşə» sözü ayrı-ayrı ağacları deyil, onların bütöv toplusunu bildirir — buna görə toplu isimdir; «Kür» isə tək bir çayın öz adı olduğundan xüsusi isimdir.
Qaydalar
- 1Sadə isim yalnız bir kökdən ibarətdir, heç bir sözdüzəldici şəkilçi qəbul etmir: «dağ», «ev», «su».
- 2Düzəltmə isim kök + sözdüzəldici şəkilçidən ibarətdir: «çiçək» kökünə «-lik» qoşularaq «çiçəklik» yaranır.
- 3Mürəkkəb isim iki ya daha çox sözün birləşməsindən əmələ gəlir: «aşpaz», «günəbaxan», «Qarabağ».
- 4Xüsusi isimlər (şəxs, yer, çay, dağ adları) həmişə böyük hərflə yazılır; kitab, qəzet adları dırnaq içərisindədir.
- 5Toplu isim bir-birindən ayrılması çətin olan eynicinsli varlıqlar toplusunu bildirir: «sürü», «meşə», «camaat»; cəm şəkilçisi qəbul etsə belə mənasındakı toplayıcılığı saxlayır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir