Say və mənaca növləri
Miqdar və sıra sayları.
Say əşyanın sayını, miqdarını və ya sırasını bildirən nitq hissəsidir; «neçə?», «nə qədər?», «neçənci?» suallarından birinə cavab verir. Mənaca iki əsas növə bölünür: miqdar sayı və sıra sayı. Miqdar sayı əşyanın sayını və ya miqdarını bildirir. Miqdar sayı daxilindən daha bir neçə qrupa ayrılır: müəyyən miqdar sayı dəqiq rəqəm bildirir (bir, beş, iyirmi); qeyri-müəyyən miqdar sayı dəqiq rəqəm yox, yalnız yaxlaşıq miqdar bildirir (bir neçə, bir az, çox, az); kəsr sayı tam olmayan miqdarı bildirir (yarım, üçdə bir, 0,5); bölgü sayı hər birinin payını bildirir (ikişər, beşər, onlarca). Sıra sayı isə «-ıncı / -inci / -uncu / -üncü» şəkilçisi vasitəsilə düzəlir və əşyanın sırasını, yerini bildirir; həmişə «neçənci?» sualına cavab verir (birinci, ikinci, beşinci, onuncu). Sıra sayları sifət kimi işlənib əşyanın hansı sırada olduğunu göstərir.
Məsələn: «Sinifdə otuz şagird var» cümləsindəki «otuz» müəyyən miqdar sayı, «Leyla ikinci cərgədə oturur» cümləsindəki «ikinci» isə sıra sayıdır.
Qaydalar
- 1Say əşyanın sayını, miqdarını və ya sırasını bildirir; «neçə?», «nə qədər?» və ya «neçənci?» suallarına cavab verir.
- 2Miqdar sayı dəqiq miqdar (müəyyən), yaxlaşıq miqdar (qeyri-müəyyən), tam olmayan miqdar (kəsr) və ya payı (bölgü) bildirir.
- 3Sıra sayı «-ıncı / -inci / -uncu / -üncü» şəkilçisi ilə düzəlir və həmişə «neçənci?» sualına cavab verir.
- 4Sıra sayları əşyanın sırasını, yerini bildirir; cümlədə çox vaxt sifət kimi işlənir.
- 5Say rəqəmlə və ya sözlə yazıla bilər; sıra sayları rəqəmlə yazılarkən ardına tire və şəkilçi artırılır (5-inci, 10-uncu).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir