Qeyri-cinsi çoxalma
Bölünmə, tumurcuqlanma, sporla çoxalma.
Qeyri-cinsi çoxalma yalnız BİR valideyn orqanizmin iştirakı ilə baş verən, cinsi hüceyrələrin (qametlərin) iştirakı olmadan yeni fərdlərin əmələ gəldiyi çoxalma formasıdır. Bu çoxalmada yaranan nəsil valideynə TAM OXŞAR olur, yəni genetik cəhətdən eynidir. Qeyri-cinsi çoxalmanın üç əsas növü var: BÖLÜNMƏ — birhüceyrəli orqanizmlərdə (məsələn, bakteriyalar, amöb) valideyn hüceyrəsi ikiyə bölünərək iki yeni fərd yaradır; TUMURCUQLANMA — valideyn bədənindən kiçik bir çıxıntı (tumurcuq) əmələ gəlir, o böyüyüb ayrılaraq müstəqil fərdə çevrilir (məsələn, hidra, maya göbələyi); SPORLA ÇOXALMA — xüsusi çoxalma hüceyrələri olan sporlar vasitəsilə baş verir, sporlar əlverişli şəraitdə yeni orqanizm əmələ gətirir (məsələn, kif göbələkləri, bəzi bitkilər). Qeyri-cinsi çoxalmanın üstünlüyü onun SÜRƏTLİ olmasıdır — qısa müddətdə çoxlu sayda nəsil yaranır; mənfi tərəfi isə bütün nəslin genetik cəhətdən eyni olması səbəbilə dəyişən şəraitə uyğunlaşmanın çətinləşməsidir.
Məsələn: bir bakteriya əlverişli şəraitdə 20 dəqiqə ərzində bölünərək iki yeni bakteriya əmələ gətirir və bu proses davam edərək qısa müddətdə milyonlarla nəsil yaradır.
Qaydalar
- 1Qeyri-cinsi çoxalma yalnız BİR valideyn orqanizmin iştirakı ilə baş verir; cinsi hüceyrələr (qametlər) iştirak etmir.
- 2Bölünmə birhüceyrəli orqanizmlərin (bakteriya, amöb) ikiyə bölünərək çoxalmasıdır; hər bölünmədə bir hüceyrədən iki yeni fərd yaranır.
- 3Tumurcuqlanma valideyn bədənindən kiçik çıxıntı (tumurcuq) əmələ gəlib ayrılaraq yeni fərdə çevrildiyi çoxalma növüdür (məsələn, hidra, maya göbələyi).
- 4Sporla çoxalma xüsusi çoxalma hüceyrələri — sporlar vasitəsilə baş verir; sporlar əlverişli şəraitdə cücərərək yeni orqanizm yaradır (məsələn, kif göbələkləri).
- 5Qeyri-cinsi çoxalmada yaranan nəsil valideynə tam oxşardır; bu çoxalma sürətli olsa da, genetik müxtəliflik yaratmır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir