geo6-1.1· I Bölmə: Məkan və istiqamət· ~13 dəq

Məkan anlayışı və istiqamətlər

Məkan, əsas və aralıq istiqamətlər, kompas, üfüq xətti.

Məkan — insanın yaşadığı, hərəkət etdiyi və fəaliyyət göstərdiyi fiziki sahədir. Məkanı dərk etmək üçün istiqamətləri bilmək vacibdir. Dörd əsas istiqamət var: şimal (N), cənub (S), şərq (E) və qərb (W). Bunlardan əlavə dörd aralıq istiqamət mövcuddur: şimal-şərq (NE), cənub-şərq (SE), cənub-qərb (SW) və şimal-qərb (NW). İstiqaməti təyin etmək üçün ən geniş yayılmış alət kompasdır. Kompasın maqnit əqrəbi həmişə şimalı göstərir, çünki Yerin maqnit sahəsi əqrəbi şimal qütbünə doğru yönəldir. Üfüq xətti — səma ilə yer səthinin birləşdiyi görünən xəttdir; açıq düzənlikdə və ya dəniz kənarında bu xətt aydın görünür. Məkanın təsvirində yaxın-uzaq, yuxarı-aşağı, sol-sağ kimi nisbi istiqamət anlayışlarından da istifadə olunur. Xəritələrdə istiqamətlər standart qaydada göstərilir: yuxarıda şimal, aşağıda cənub, sağda şərq, solda qərb yerləşir. Bu qaydanı bilmək istənilən xəritədə istiqaməti düzgün təyin etməyə imkan verir.

📌Nümunə

Məsələn: bir şagird məktəbdən evə gedərkən kompasdan istifadə edərsə, evinin məktəbdən hansı istiqamətdə olduğunu dəqiq müəyyən edə bilər; yaxud xəritəyə baxarkən Bakı şəhərinin Gəncədən şərqdə yerləşdiyini asanlıqla görə bilər.

Qaydalar

  1. 1Məkan insanın yaşadığı, hərəkət etdiyi və fəaliyyət göstərdiyi fiziki sahədir.
  2. 2Dörd əsas istiqamət: şimal, cənub, şərq, qərb. Dörd aralıq istiqamət: şimal-şərq, cənub-şərq, cənub-qərb, şimal-qərb.
  3. 3Kompas əqrəbi həmişə şimalı göstərir — heç vaxt cənubu yox.
  4. 4Üfüq xətti səma ilə yer səthinin birləşdiyi görünən xəttdir.
  5. 5Xəritələrdə standart olaraq yuxarı = şimal, aşağı = cənub, sağ = şərq, sol = qərb.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir