Albaniya dövləti

E.ə. IV-III əsrlərdə Azərbaycanın şimalında, Kür çayından Qafqaz dağlarına və Xəzər dənizinə qədər olan ərazidə Qafqaz Albaniyası adlı qədim dövlət yarandı. Albaniya, cənubda yerləşən Atropatena dövlətindən fərqli olaraq, Kürün şimalında yerləşirdi. Bu dövlət 26 yerli tayfanın birləşməsi nəticəsində meydana gəlmişdi. Albaniyanın ilk paytaxtı Qəbələ şəhəri idi; sonrakı dövrlərdə paytaxt Kür çayı sahilindəki Bərdə şəhərinə köçürüldü. Albaniya əhalisi əsasən əkinçilik, üzümçülük, maldarlıq, sənətkarlıq və ticarətlə məşğul olurdu. Erkən orta əsrlərdə, IV əsrdə, xristianlıq Albaniyada dövlət dini elan olundu və Alban kilsəsi fəaliyyətə başladı. Bir qədər sonra ölkədə 52 hərfdən ibarət xüsusi alban əlifbası yaradıldı ki, bu da yazının və mədəniyyətin inkişafına şərait yaratdı. Qafqaz Albaniyası Azərbaycan ərazisində yaranmış ən mühüm qədim dövlətlərdən biri sayılır və onun tarixi ölkəmizin dövlətçilik ənənəsinin başlanğıc mərhələlərindən birini təşkil edir.