hist6-1.8· Azərbaycan tarixi· ~13 dəq

Azərbaycanda feodal münasibətlərinin yaranması

III–VI yüzilliklərdə yeni sosial quruluş.

E.ə. son əsrlərdən etibarən Azərbaycan ərazisində mövcud olan quldarlıq quruluşu III–VI yüzilliklərdə tədricən zəifləməyə başladı və yerini yeni bir sosial-iqtisadi quruluşa — feodalizmə verdi. Bu dövrdə Azərbaycan torpaqları, xüsusən Atropatena və Albaniya, güclü Sasani imperiyasının təsiri altına düşmüşdü; Sasani şahları bu əraziləri idarə etmək üçün öz canişinlərini təyin edirdilər. Quldarlıq əvəzinə indi torpaq ən əsas sərvətə çevrildi: iri torpaq sahibləri — feodallar (əyanlar) — geniş ərazilərə sahib olur, kəndliləri isə tədricən özlərindən asılı hala salırdılar. Feodaldan asılı kəndli özünün deyil, feodalın torpağında işləyir, bunun müqabilində ona vergi ödəyir və müxtəlif mükəlləfiyyətlər (əmək, məhsul) yerinə yetirirdi. Bu dövrdə əmtəə-pul münasibətləri hələ çox zəif olduğundan təsərrüfat əsasən natural xarakter daşıyırdı, yəni məhsul satış üçün deyil, məhz ailənin öz ehtiyacını ödəmək üçün istehsal olunurdu. Beləliklə, quldarlıqdan feodalizmə keçid Azərbaycan tarixinin mühüm bir mərhələsi oldu.

📌Nümunə

Məsələn: bir kəndli ailəsi feodalın torpağında taxıl əkib-becərir, məhsulun bir hissəsini özünə saxlayır, digər hissəsini isə vergi kimi feodala verirdi — bu, həm natural təsərrüfatın, həm də feodal asılılığının tipik bir nümunəsi idi.

Qaydalar

  1. 1III–VI yüzilliklərdə Azərbaycanda quldarlıq quruluşu zəiflədi və torpaq əsas sərvətə çevrilərək feodal münasibətləri yaranmağa başladı.
  2. 2Bu dövrdə Azərbaycan torpaqları (Atropatena, Albaniya) güclü Sasani imperiyasının təsiri altında idi; Sasani şahları buraya canişinlər təyin edirdi.
  3. 3Feodallar (torpaq sahibləri, əyanlar) geniş torpaq sahələrinə malik olur, kəndlilər isə tədricən onlardan asılı vəziyyətə düşürdü.
  4. 4Feodaldan asılı kəndli onun torpağında işləyir, əvəzində feodala vergi ödəyir və müxtəlif mükəlləfiyyətlər yerinə yetirirdi.
  5. 5Bu dövrdə əmtəə-pul münasibətləri (ticarət) zəif inkişaf etdiyindən təsərrüfat əsasən natural xarakter daşıyırdı.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq