İlk Respublika yaradanlar

«İlk Respublika yaradanlar» mövzusu bizi qədim ROMA sivilizasiyasına aparır. Roma İtaliyada, Apennin yarımadasında, Tibr çayı sahilində yerləşirdi; əfsanəyə görə şəhər e.ə. 753-cü ildə əkiz qardaşlar ROMUL və REM tərəfindən salınmışdır. Romanın idarəçiliyi zaman keçdikcə dəyişmişdir: əvvəlcə ÇARLIQ dövrü olmuş, e.ə. 509-cu ildə isə çarlıq devrilərək RESPUBLİKA (latınca «ictimai iş» deməkdir) elan edilmişdir. Respublikada dövləti SENAT (ağsaqqallar məclisi) və hər il xalq tərəfindən seçilən iki KONSUL idarə edirdi. Roma get-gedə böyüyərək Aralıq dənizi hövzəsini əhatə edən nəhəng dövlətə çevrildi; məşhur sərkərdə və dövlət xadimi YULİ SEZAR bu böyüməkdə mühüm rol oynamış, Respublikadan sonra isə OKTAVİAN AVQUST Romanın ilk İMPERATORU olaraq İMPERİYA dövrünü başlatmışdır. Romalılar müasir hüququn əsasını təşkil edən ROMA HÜQUQUNU yaratmış, yollar və su kəmərləri (akveduklar) çəkmiş, KOLİZEY adlı nəhəng amfiteatrda gladiator döyüşləri keçirmişlər. Diqqət: Roma Yunanıstanla qarışdırılmamalıdır — Yunanıstanda polis və müxtəlif idarəçilik formaları (məsələn, Afinada demokratiya), Romada isə Senat və konsulların idarə etdiyi Respublika mövcud idi.