hist6-2.11· Ümumi tarix· ~13 dəq

Avropa mədəniyyətinin beşiyi

Qədim Yunanıstan: demokratiya, fəlsəfə, Olimpiya.

Qədim Yunanıstan Balkan yarımadasında və Egey dənizi ətrafındakı adalarda yerləşirdi və bir mərkəzi dövlət deyil, «polis» adlanan çoxlu müstəqil şəhər-dövlətlərdən ibarət idi; onların ən məşhurları Afina və Sparta idi. Afinada demokratiya — yəni xalq hakimiyyəti — yaranmış, azad kişi vətəndaşlar xalq yığıncağında iştirak edərək dövlətin idarə olunmasına səs verirdilər. Sparta isə əsasən hərbi dövlət idi, oğlanlar kiçik yaşdan sərt hərbi tərbiyə alırdılar. Yunanlar e.ə. 776-cı ildən başlayaraq Zevs tanrısının şərəfinə Olimpiyada Olimpiya oyunları keçirir, bu müddətdə şəhər-dövlətlər arasında müharibələri belə dayandırırdılar. Fəlsəfədə Sokrat, onun şagirdi Platon və Platonun şagirdi Aristotel dərin iz qoymuş, Homer isə «İliada» və «Odisseya» dastanlarını yaratmışdır; yunanlar həmçinin teatrı inkişaf etdirmiş, Olimp dağında yaşadığına inanılan Zevs başda olmaqla tanrılara sitayiş etmişlər. E.ə. IV əsrdə Aristotelin şagirdi Makedoniyalı İsgəndər böyük imperiya qurub yunan mədəniyyətini Şərqə yaymışdır.

📌Nümunə

Məsələn: Sokrat Platona, Platon isə Aristotelə müəllimlik etmiş, Aristotel də sonradan gənc Makedoniyalı İsgəndərə dərs demişdir — beləliklə, yunan fəlsəfəsi bir nəsildən digərinə ötürülərək inkişaf etmişdir.

Qaydalar

  1. 1Qədim Yunanıstan Balkan yarımadasında və Egey dənizi ətrafında yerləşirdi və «polis» adlanan müstəqil şəhər-dövlətlərdən ibarət idi; ən məşhurları Afina və Sparta idi.
  2. 2Afinada demokratiya (xalq hakimiyyəti) yarandı, vətəndaşlar xalq yığıncağında dövlətin idarə olunmasında iştirak edirdilər.
  3. 3Sparta hərbi dövlət idi, oğlanlar kiçik yaşdan sərt hərbi tərbiyə alırdılar.
  4. 4Olimpiya oyunları e.ə. 776-cı ildən Zevs tanrısının şərəfinə keçirilir, bu müddətdə müharibələr dayandırılırdı.
  5. 5Sokrat — Platon — Aristotel fəlsəfə ənənəsini davam etdirmiş, Aristotelin şagirdi Makedoniyalı İsgəndər isə e.ə. IV əsrdə böyük imperiya quraraq yunan mədəniyyətini Şərqə yaymışdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir