İkiçayarasının digər dövlətləri

Şumer şəhər-dövlətlərindən sonra İkiçayarasında yeni qüdrətli dövlətlər güclənmişdir. Əvvəlcə Akkad dövləti yüksəlmiş, onun hökmdarı Sarqon (Sarqon I) Şumer şəhər-dövlətlərini hərbi yolla birləşdirərək tarixdə ilk imperiyalardan birini yaratmışdır. Bir müddət sonra İkiçayarasında Babil dövləti güclənmiş, onun ən məşhur hökmdarı Hammurapi olmuşdur: Hammurapi daş sütun üzərində yazılmış qanunlar toplusu — "Hammurapi qanunları" — yaratmışdır ki, bu, tarixin ilk yazılı qanun məcəllələrindən biri sayılır və "gözə-göz, dişə-diş" (qisas) prinsipinə əsaslanırdı. Sonralar, Yeni Babil dövründə şəhərdə möhtəşəm "Asma bağçalar" (dünyanın yeddi möcüzəsindən biri) və Babil qülləsi ucaldılmışdır. Eyni zamanda İkiçayarasında Assuriya adlı başqa bir dövlət güclənmiş, dəmir silahlar və döyüş arabaları sayəsində qüdrətli hərbi dövlətə çevrilmişdir; onun paytaxtı Nineviya şəhəri olmuş, hökmdar Aşşurbanipal isə orada gil lövhələrdən ibarət böyük kitabxana yaratmışdır. Beləliklə, İkiçayarasında bir-birini əvəz edən bu dövlətlər yazılı qanun, memarlıq və hərb sahəsində bəşəriyyətə mühüm töhfələr vermişdir.