Şumerdən başlanan tarix
Şumer, İkiçayarası və mixi yazının kəşfi.
Dəclə və Fərat çayları arasında yerləşən münbit ərazi tarixdə İkiçayarası (Mesopotamiya) adlanır və bəşəriyyətin ilk şəhər sivilizasiyalarından biri olan Şumer məhz burada, e.ə. IV minillikdə formalaşmışdır. Şumerlər vahid böyük dövlət qurmaq əvəzinə Ur, Uruk, Lagaş və Kiş kimi müstəqil şəhər-dövlətlər yaratmışlar; hər birinin öz hökmdarı, məbədi və ordusu var idi. Şumerlərin bəşər tarixinə ən böyük töhfəsi mixi yazının yaranmasıdır: qamış qələmlə yaş gil lövhələr üzərində basılan işarələr vasitəsilə fikirlər ilk dəfə etibarlı şəkildə qeydə alınmışdır; elə buna görə də tarixçilər «yazılı tarixin Şumerdən başlandığını» söyləyirlər. Şumerlər həmçinin pilləli məbəd — ziqqurat tikmiş, təkəri və saxsı çarxını icad etmiş, 60-lıq say sistemini yaratmışlar ki, bu sistem bu gün də saatın dəqiqəyə, dəqiqənin saniyəyə bölünməsində yaşayır. Uruk şəhərinin əfsanəvi hökmdarı Bilqamışa həsr olunan «Bilqamıs dastanı» dünyanın ən qədim yazılı ədəbi əsərlərindən biri sayılır.
Məsələn: Uruk şəhərində gil lövhələr üzərində mixi işarələrlə yazılan Bilqamıs dastanı göstərir ki, yazı ilk dəfə məhz Şumerdə, təsərrüfat və dövlət işlərini qeydə almaq zərurətindən yaranmışdır.
Qaydalar
- 1Şumer sivilizasiyası Dəclə və Fərat çayları arasındakı İkiçayarası (Mesopotamiya) ərazisində, e.ə. IV minillikdə formalaşmışdır.
- 2Şumerlər vahid dövlət deyil, Ur, Uruk, Lagaş və Kiş kimi müstəqil şəhər-dövlətlər yaratmışlar.
- 3Şumerlərin ən böyük kəşfi gil lövhələr üzərində yazılan mixi yazıdır; buna görə yazılı tarix Şumerdən başlanır sayılır.
- 4Şumerlər ziqqurat (pilləli məbəd) tikmiş, təkəri, saxsı çarxını və 60-lıq say sistemini yaratmışlar.
- 5Uruk hökmdarı Bilqamışa həsr olunan «Bilqamıs dastanı» dünyanın ən qədim yazılı ədəbi əsərlərindən biridir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir