Sadə və mürəkkəb ədədlər; sadə vuruqlar
Sadə/mürəkkəb ədəd; sadə vuruqlara ayırma.
Natural ədədlər yalnız 1 və özünə bölünürsə, həmin ədəd sadə ədəd adlanır (məsələn: 2, 3, 5, 7, 11, 13). 1-dən böyük, lakin özündən başqa ən azı bir bölənə malik olan ədəd mürəkkəb ədəd adlanır (məsələn: 4, 6, 9, 12). Xüsusi hal: 1 nə sadə, nə də mürəkkəb ədəddir. Hər mürəkkəb ədəd sadə ədədlərin hasili şəklində yeganə üsulla yazıla bilər — buna sadə vuruqlara ayırma deyilir. Bu prosesi ardıcıl kiçik sadə böləni taparaq aparmaq olar: öncə 2-yə, sonra 3-ə, sonra 5-ə bölünür, bölünmürsə daha böyük sadələrə keçirilir. Sadə vuruqlar adətən böyümə sırasında yazılır.
Məsələn: 60-ı sadə vuruqlara ayırmaq üçün 60 ÷ 2 = 30, 30 ÷ 2 = 15, 15 ÷ 3 = 5, 5 ÷ 5 = 1 alırıq, yəni 60 = 2 · 2 · 3 · 5.
Qaydalar
- 1Sadə ədəd: yalnız 1 və özünə bölünən 1-dən böyük natural ədəddir (məsələn: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23).
- 2Mürəkkəb ədəd: 1-dən böyük olub özündən başqa ən azı bir bölənə malik natural ədəddir (məsələn: 4, 6, 8, 9, 10, 12).
- 31 nə sadə, nə də mürəkkəb ədəddir — xüsusi haldır.
- 4Hər mürəkkəb ədəd yeganə üsulla sadə vuruqların hasili şəklində yazıla bilər; sadə vuruqlar böyümə sırasında sıralanır.
- 5Sadə vuruqlara ayırmaq üçün ədədi ardıcıl olaraq 2, 3, 5, 7, ... sadə ədədlərə bölürlər; ayırma tam bölmə bitənə qədər davam edir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir