İkiləpəlilər sinfi. Mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsi
Günəbaxan, çobanyastığı səbət çiçək qrupu.
Murekkebcicekliler (Asteraceae) ikilepeliler sinfinin en boyuk fesilesi olub 20 000-den cox novu ehate edir. Bu fesilenin en esas ferqlendirici elameti cicek qrupunun SEBET tipinde olmasidir: coxlu xirda cicekler ortaq bir yataq uzre sıx toplanaraq zahiren tek bir boyuk ciceye benzeyir. Sebetde iki tip cicek ferqlenir: dilcikvari cicekler kenarda yerleserek heseratları celb etmek ucun lecekvarı gorunuse malikdir; boruyekilli cicekler ise merkezde sıx toplanaraq esas toxum istehsalcisidir. Meyvesi toxumcayaoxsar (acene) adlanır — quru, birtoxumlu olub uzerinde tukcukler ve ya qarmaqcıqlar var. Bu strukturlar toxumun hem kulekle, hem de heyvanların bedenine yapısaraq uzag mesafelere yayılmasını temin edir. Fesilenin terkibinde efir yagları ve acı maddeler (alkaloidler, qlikozidler) vardır ki, bu da onları derman ve qoruyucu ehemiyyetli edir. Esas numayendeler: gunebaxan (yaglı bitki), cobanyastıgı (derman bitkisi), yovsan, qanqal, zogalotu, devetikanı ve zanbaq. Umumi sehv: sebet cicek qrupunu tek cicek saymaq; butun ag cicekli bitkileri cobanyastıgı bilmekdir. Meselem: gunebaxanin iri sarı 'ciceyi' eslinde yuzlerle xirda boruyekilli ve dilcikvari ciceklerden ibaret sebetdir; her bir boruyekilli cicek tozlanaraq ayrica toxumcayaoxsar meyve emele getirir ve bunlar gunebaxanin tanıs etdiyimiz toxumlarıdır.
Qaydalar
- 1Murekkebcicekliler (Asteraceae) ikilepeliler sinfinin en boyuk fesilesidir; esas ferqlendirici elameti sebet tipli cicek qrupudur.
- 2Sebet cicek qrupu coxlu xirda ciceyin ortaq yataq uzre toplanmasindan ibaretdir; kenarda dilcikvari cicekler (heserat celb edir), merkezde boruyekilli cicekler (toxum istehsal edir) yerlesir.
- 3Murekkebciceklilerin meyvesi toxumcayaoxsar (acene) tiplidir — quru, birtoxumlu, tukcuklu ve ya qarmaqcıqlı qurulusu ile kulek ve heyvanlarla yayılmaga uygunlasmısdır.
- 4Esas numayendeler: gunebaxan (yaglı bitki, gunebaxan yagı alınır), cobanyastıgı (derman bitkisi, iltihab eleyhine), yovsan (acı maddeli), qanqal, devetikanı ve zogalotudur.
- 5Fesilenin terkibinde efir yagları ve acı maddeler (qlikozidler, alkaloidler) vardır; bunlar bitkini ot yeyen heyvanlardan qoruyur ve derman xasseleri verir.
- 6Toxumcayaoxsar meyvenin uzerindeki tukcukler toxumun kulekle yayilmasini, qarmaqcıqlar ise heyvanlarin bedenine yapısaraq dagilmasini temin edir.
- 7Umumi sehvler: sebet cicek qrupunu tek cicek saymaq (eslinde yuzlerle cicekden ibaretdir); butun ag cicekli bitkileri cobanyastıgı bilmek (basqa fesilelerde de ag cicekli bitkiler var — xasxas lalekimilere aiddir).
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir