Göbələklər aləmi. Papaqlı göbələklər
Şapka, gövdəcik, misel quruluşu.
Göbələklər canlılar aləminin ayrıca bir aləmini təşkil edir. Onlar bitkilərdən fərqli olaraq xlorofilsizdirlər, buna görə də fotosintez edə bilmirlər. Göbələklər heterotrof orqanizmlərdir — hazır üzvi maddələrlə qidalanırlar. Onların hüceyrə divarı bitkilərdə olduğu kimi sellülozadan deyil, xitindən ibarətdir ki, bu da onları heyvanlara yaxınlaşdıran əlamətlərdən biridir. Papaqlı göbələklər göbələklər aləminin ən tanınmış nümayəndələridir. Onlar iki əsas hissədən ibarətdir: torpaq altında yerləşən misel (göbələk kökü) və torpaq üzərində inkişaf edən meyvə cismi. Meyvə cismi öz növbəsində şapka və gövdəcikdən təşkil olunmuşdur. Şapkanın alt tərəfində sporların yetişdiyi xüsusi strukturlar — borucuqlar (borulu göbələklərdə) və ya lövhəciklər (lövhəli göbələklərdə) yerləşir. Qidalanma üsuluna görə göbələklər iki qrupa bölünür: saprofitlər (ölü üzvi qalıqları parçalayır) və simbiotiklər (ağac kökləri ilə mikoriza əmələ gətirir).
Məsələn: ağ göbələk borulu papaqlı göbələkdir, onun şapkasının alt tərəfində borucuqlar yerləşir, misel vasitəsilə ağac kökləri ilə mikoriza əlaqəsi yaradır və yeyilən qiymətli göbələkdir.
Qaydalar
- 1Göbələklər ayrıca aləm təşkil edir — onlar xlorofilsiz, heterotrof orqanizmlərdir, hüceyrə divarı xitindən ibarətdir.
- 2Papaqlı göbələklər iki əsas hissədən ibarətdir: misel (göbələk kökü) və meyvə cismi (şapka + gövdəcik).
- 3Şapkanın alt tərəfində borucuqlar (borulu göbələklər) və ya lövhəciklər (lövhəli göbələklər) yerləşir — sporlar burada yetişir.
- 4Borulu göbələklərə ağ göbələk və yağlı göbələk, lövhəli göbələklərə şampinyon və zəfəranlı göbələk aiddir.
- 5Bəzi papaqlı göbələklər zəhərlidir (məsələn, soltan qırmızısı); yeyilən və zəhərli göbələkləri ayırmaq çox vacibdir.
- 6Göbələklər iki üsulla qidalanır: saprofit (ölü üzvi qalıqları parçalayır) və simbiotik (ağac kökləri ilə mikoriza əmələ gətirir).
- 7Göbələkləri bitki hesab etmək səhvdir — onlar xlorofilsiz olduğu üçün fotosintez edə bilmir.
- 8Parlaq rəngli bütün göbələklərin zəhərli olması fikri yanlışdır — bəzi parlaq rəngli göbələklər yeyiləndir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir