bio7-7.5· VII Bölmə: Xordalı heyvanlar. Kəlləsizlər, balıqlar, suda-quruda yaşayanlar, sürünənlər· ~13 dəq

Suda-quruda yaşayanların müxtəlifliyi

Dəstələr, qidalanma, ekoloji rol.

Suda-quruda yaşayanlar (Amfibiyalar) iki əsas dəstəyə bölünür: quyruqsuzlar (qurbağalar, quru qurbağaları) və quyruqlular (triton, salamandra). Quyruqsuzların yetkin fərdlərində quyruq olmur, arxa ayaqları uzun və tullanmağa uyğunlaşmışdır. Göl qurbağası yaşıl rəngli olub su hövzələrində yaşayır; quru qurbağası isə boz rəngli, ziyilli dəriyə malikdir və daha çox quruda rast gəlinir. Ağac qurbağasının barmaqlarında sormaclar vardır ki, bu da ağaclara dırmaşmağa imkan verir. Bütün suda-quruda yaşayanlar yırtıcıdır — həşərat, qurd və molyusklarla qidalanırlar. Qurbağanın dili ağız boşluğunun uc hissəsindən çıxır, yapışqanlıdır və şikarı sürətlə tutmağa xidmət edir. Bəzi növlərin dəri vəziləri zəhərli ifrazat buraxır ki, bu da yırtıcılardan qorunmağa kömək edir. Qışda suda-quruda yaşayanlar qış yuxusuna (anabioza) gedirlər — bu zaman maddələr mübadiləsi minimuma enir. Ekoloji rolu böyükdür: zərərli həşəratları məhv edir, özləri isə digər heyvanlara (ilan, quş, məməli) qida olur.

📌Nümunə

Məsələn: göl qurbağası ağcaqanad sürfələrini məhv edərək malyariya xəstəliyinin yayılmasının qarşısını alır, eyni zamanda leylək və vağ kimi quşların əsas qidasını təşkil edir.

Qaydalar

  1. 1Quyruqsuzlar dəstəsinə göl qurbağası (yaşıl), quru qurbağası (boz, ziyilli dəri) və ağac qurbağası (barmaqlarında sormac) daxildir.
  2. 2Quyruqlular dəstəsinə triton və salamandra daxildir; onlar ömür boyu quyruq saxlayırlar.
  3. 3Bütün suda-quruda yaşayanlar yırtıcıdır: həşərat, qurd, molyuskla qidalanır. Qurbağanın dili ağızın uc hissəsindən çıxır və yapışqanlıdır.
  4. 4Bəzi suda-quruda yaşayanların dəri vəziləri zəhərli ifrazat buraxır; bu, yırtıcılardan müdafiə rolunu oynayır.
  5. 5Suda-quruda yaşayanlar qışda anabioza (qış yuxusuna) gedir: bəziləri suyun dibində, bəziləri isə quruda torpaq altında qışlayır.
  6. 6Azərbaycanda göl qurbağası, yaşıl quru qurbağası, Suriya sarımsaq qurbağası kimi növlərə rast gəlinir.
  7. 7Qurbağa ilə quru qurbağası fərqli heyvanlardır: qurbağanın dərisi hamar və nəm, quru qurbağasının dərisi quru və ziyillidir.
  8. 8Ekoloji rolu: zərərli həşəratları məhv edir, özləri isə digər heyvanlar (ilan, quş, məməli) üçün qida mənbəyidir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq