Sürünənlər sinfi

Sürünənlər (Repitiliyalar) onurğalıların ilk həqiqi quru heyvanlarıdır. Onların dərisi qurudur, buynuz pulcuqlarla (kərtənkələ, ilan) və ya sümük lövhələrlə (tısbağa) örtülmüşdür. Dəridə selik vəziləri yoxdur, bu səbəbdən dəri tənəffüsü də mümkün deyil — sürünənlər yalnız ağciyərlərlə tənəffüs edir. Onların ağciyərləri hüceyrəvi quruluşa malikdir. Ürəkləri 3 kameralıdır: 2 qulaqcıq, 1 mədəcik; mədəcikdə natamam arakəsmə vardır ki, bu da arterial və venoz qanın qismən qarışmasına səbəb olur. İstisna timsahdır — onun ürəyi 4 kameralıdır. Sürünənlər soyuqqanlı heyvanlardır: bədən temperaturları ətraf mühitin temperaturundan asılıdır. Mayalanma daxilidir, bu da çoxalma üçün su mühitinə ehtiyacı aradan qaldırır. Dişilər sərt qabıqlı yumurtalar qoyur; yumurtada amnion qişa embrionu maye ilə əhatə edərək qurumadan qoruyur, böyük sarılıq kisəsi isə qida ehtiyatını təmin edir. Bəzi növlər (məsələn, gürzə) diri bala doğur. Sürünənlər 3 əsas dəstəyə bölünür: Pulcuqlular (kərtənkələ, ilan, buqələmun), Tısbağalar (bədəni sümük çanaq içərisində), Timsahlar. Qidalanmaları müxtəlifdir: kərtənkələlər əsasən həşəratyeyən, ilanlar yırtıcı, tısbağalar isə bitkiyeyəndir. Sürünənlərdə inkişaf birbaşadır — sürfə mərhələsi yoxdur.