bio7-8.1· VIII Bölmə: Xordalı heyvanlar. Quşlar və məməlilər· ~13 dəq

Quşlar sinfi

Göyərçin, qartal, sərçə quruluşu.

Quşlar uçmağa uyğunlaşmış, istiqanlı, lələk örtüklü onurğalı heyvanlardır. Onların bədəni aerodinamik (yumurtavari) formadadır — bu, havanın müqavimətini azaldaraq uçuşu asanlaşdırır. Dərisi qurudur, üzərində yeganə dəri vəzisi — büzdüm vəzisi yerləşir; bu vəzi quyruq altında olub lələkləri yağlayır və sukeçirməzlik təmin edir. Quşlarda üç növ lələk fərqləndirilir: kontur lələklər bədənə xarici forma verir, üst lələklər istiliyi saxlayır, pərvaz lələkləri isə qanadda yerləşərək uçuşu təmin edir. Skelet yüngüldür — sümüklər havadar (içi boş) olduğu üçün uçuşa uyğunlaşmışdır; çənələr dimdiklə əvəz olunub, dişlər yoxdur. Ürək 4 kameralıdır — arterial və venoz qan tam ayrılır, qan-dövranı 2 dairədən ibarətdir, arterial qan ürəkdən sağ aorta qövsü ilə çıxır. Tənəffüs sistemi ağciyərlərlə yanaşı hava kisələrindən ibarətdir — bu, cüt tənəffüsü təmin edir: həm nəfəsalma, həm nəfəsvermə zamanı ağciyərdən oksigenlə zəngin təmiz hava keçir. Quşlar istiqanlıdır — bədən temperaturu sabitdir, ətraf mühitin temperaturundan asılı deyil. Çoxalma daxili mayalanma ilə baş verir, dişi quş yumurta qoyur.

📌Nümunə

Məsələn: dəvəquşu və pinqvin quşlar sinfinə aid olsalar da, uça bilmirlər — dəvəquşunun döş qayığı (kili) reduksiya olunub, qanadları zəifdir, lakin güclü ayaqları ilə sürətlə qaça bilir.

Qaydalar

  1. 1Quşlar uçmağa uyğunlaşmış istiqanlı onurğalılardır. Bədən forması aerodinamikdir, dərisi qurudur.
  2. 2Yeganə dəri vəzisi — büzdüm vəzisidir. O, quyruq altında yerləşərək lələkləri yağlayır və sukeçirməzlik təmin edir.
  3. 3Üç növ lələk var: kontur lələklər bədənə xarici forma verir, üst lələklər istilik saxlayır, pərvaz lələkləri isə qanadda yerləşərək uçuşu təmin edir.
  4. 4Quşlarda ürək 4 kameralıdır (2 qulaqcıq, 2 mədəcik), qan tam ayrılır. Qan-dövranı 2 dairədən ibarətdir, arterial qan ürəkdən sağ aorta qövsü ilə çıxır.
  5. 5Tənəffüs ağciyərlər və hava kisələri vasitəsilə cüt tənəffüs formasında gedir — həm nəfəsalma, həm nəfəsvermə zamanı ağciyərdən oksigenlə zəngin hava keçir.
  6. 6Skelet yüngüldür — sümüklər havadardır (içi boşdur). Çənələr dimdiklə əvəz olunub, dişlər yoxdur. Döş sümüyündə uçuş əzələlərinin birləşdiyi döş qayığı (kil) vardır.
  7. 7Quşlar daxili mayalanma ilə çoxalır, yumurta qoyurlar. Bütün quşlar uça bilmir — məsələn, dəvəquşu uça bilməyən quşdur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq