Quşların çoxalma və inkişafı. Mövsümi hadisələr

Quşlar daxili mayalanma ilə çoxalır — dişi quş mayalanmış yumurtanı xaricə qoyur. Quş yumurtası mürəkkəb quruluşa malikdir: mərkəzdə sarılıq (qidalıq maddələr ehtiyatı) yerləşir, onu xalaza adlanan ilanıcıqlar yerində saxlayaraq sarının zədələnməsinin qarşısını alır. Sarılığı əhatə edən zülal təbəqəsi su və əlavə qida ehtiyatıdır. Zülaldan sonra iki nazik qişa, ən xaricdə isə məsaməli əhəngli qabıq yerləşir — məsamələr vasitəsilə qaz mübadiləsi (O₂ daxil olur, CO₂ xaric olur) baş verir. Yumurtanın küt tərəfində hava kamerası rüşeymin inkişafı üçün oksigen ehtiyatı saxlayır. İnkubasiya dövrünün sonunda cücə dimdiyinin ucundakı xüsusi cücə dişi ilə qabığı içəridən sındıraraq çıxır. Quş balaları iki tipə ayrılır: yuvalı balalar (sərçəkimilər) çılpaq, kor, köməksiz doğulur — valideyn qayğısına möhtacdır; yuvalı olmayan balalar (toyuqkimilər) isə lələkli, gözləri açıq, qısa müddətdə özbaşına hərəkət edə bilən doğulur. Quşlarda mövsümi hadisələrə cütləşmə, yuva qurma, lələkdəyişmə (ildə 1-2 dəfə) və miqrasiya daxildir. Miqrasiyaya görə quşlar üç qrupa bölünür: oturaq quşlar ilboyu eyni ərazidə yaşayır (sərçə, qarğa), köçəri quşlar qısa məsafələrə yerdəyişmə edir, köçmə quşlar isə qışda isti ölkələrə uçur (leylək, qaranquş). Köçmənin əsas səbəbləri qida azlığı və gün işığının qısalmasıdır.