bio7-8.6· VIII Bölmə: Xordalı heyvanlar. Quşlar və məməlilər· ~13 dəq

Məməlilərin ekoloji qrupları

Quru, yeraltı, su, uçan məməlilər.

Məməlilər yaşayış mühitinə görə bir neçə ekoloji qrupa bölünür. Quru məməliləri (canavar, maral, fil, meymun) quruda sürətlə hərəkət etməyə uyğunlaşmış uzun və möhkəm ayaqlara malikdir. Yeraltı məməlilər (köstəbək) torpaqda qazma həyat tərzi keçirir: qabaq ayaqları kürəkvari formada olub torpağı asanlıqla qazmağa xidmət edir, gözləri reduksiyaya uğramışdır (işıqsız mühitdə görməyə ehtiyac olmadığı üçün kiçilmişdir). Su məməliləri (balina, delfin, morj, suitilər) su mühitinə tam uyğunlaşmışdır: bədən forması iyşəkillidir (suda sürtünməni azaldır), ətrafları üzgəcə çevrilmişdir. Yarım su məməliləri (qunduz, susamuru) həm suda, həm quruda yaşayır — ayaq barmaqları arasında üzmə pərdəsi vardır. Uçan məməlilər (yarasalar) aktiv uçuş qabiliyyətinə malik yeganə məməlilərdir: ön ətrafları qanada çevrilib, döş sümüyündə mil çıxıntısı var. Exolokasiya — səs dalğaları vasitəsilə qaranlıqda istiqamət təyinetmə — yarasalarda və delfinlərdə inkişaf etmişdir. Ümumi səhv: balinanı balıq hesab etmək (balina məməlidir, ağciyərlə nəfəs alır, balasını südlə bəsləyir).

📌Nümunə

Məsələn: köstəbəyin ön ayaqları kürək formasındadır və torpağı kənara atmağa uyğunlaşıb, gözləri isə dəri qatı altında gizlənərək reduksiyaya uğrayıb — bu, yeraltı həyat tərzinə tipik uyğunlaşmadır.

Qaydalar

  1. 1Məməlilər yaşayış mühitinə görə quru, yeraltı, su, yarım su və uçan məməlilər olmaqla əsas ekoloji qruplara bölünür.
  2. 2Quru məməliləri (canavar, maral, fil, meymun) sürətli hərəkət üçün uzun, möhkəm ayaqlara malikdir.
  3. 3Yeraltı məməlilərdə (köstəbək) qabaq ayaqlar kürəkvari formadadır, gözlər reduksiyaya uğramışdır — işıqsız mühitdə görməyə ehtiyac yoxdur.
  4. 4Su məməlilərinin (balina, delfin) bədəni iyşəkillidir, ətrafları üzgəcə çevrilmişdir; onlar ağciyərlə nəfəs alır.
  5. 5Uçan məməlilərdə (yarasalar) ön ətraflar qanada çevrilmişdir; aktiv uçuş qabiliyyətinə malik yeganə məməli qrupudur.
  6. 6Exolokasiya səs dalğaları vasitəsilə qaranlıqda istiqamət təyin etmə qabiliyyətidir — yarasalarda və delfinlərdə inkişaf etmişdir.
  7. 7Yarım su məməliləri (qunduz, susamuru) həm suda, həm quruda yaşayır; ayaq barmaqları arasında üzmə pərdəsi vardır.
  8. 8Ümumi səhv: balinanı balıq hesab etmək — balina məməlidir, ağciyərlə nəfəs alır, balasını südlə bəsləyir, istiqanlıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir