geo7-7.2· VII Bölmə: İqtisadi fəaliyyət· ~14 dəq

Azərbaycanın iqtisadi mənzərəsi

Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas sahələri, iqtisadi rayonlar.

Azərbaycan iqtisadiyyatı çoxşaxəli quruluşa malikdir və ölkənin təbii resursları, coğrafi mövqeyi ilə sıx bağlıdır. Aparıcı sahə neft və qaz sənayesidir: Xəzər dənizindəki Azəri-Çıraq-Günəşli (ACG) neft yatağı və Şahdəniz qaz yatağı ölkənin əsas enerji mənbəyidir. Hasil edilən neft Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəməri ilə Aralıq dənizi sahillərinə, təbii qaz isə Cənub Qaz Dəhlizi (TANAP və TAP) vasitəsilə Avropaya nəql olunur. Kənd təsərrüfatında pambıqçılıq, tütünçülük, üzümçülük, baramaçılıq, meyvəçilik və heyvandarlıq (qoyunçuluq, iribuynuzlu heyvandarlıq) mühüm yer tutur. Turizm sahəsi sürətlə inkişaf edir: Quba, Qəbələ, Şahdağ (Qusar) qış-yay turizm mərkəzləri, Naftalan müalicəvi neft kurortu, İçərişəhər və Qobustan isə mədəni-tarixi turizm məkanlarıdır. Nəqliyyat infrastrukturu beynəlxalq əhəmiyyət daşıyır: Ələtdə yerləşən Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı Xəzər dənizində ən böyük limandır, Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanı regionun ən işlək hava limanlarındandır, Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu isə Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat dəhlizidir. Azərbaycan ərazisi 2021-ci ildən etibarən 14 iqtisadi rayona bölünür (əvvəllər 10 rayon): Bakı, Abşeron-Xızı, Gəncə-Daşkəsən, Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz, Lənkəran-Astara, Mərkəzi Aran, Şirvan-Salyan, Mil-Muğan, Naxçıvan, Qarabağ, Şərqi Zəngəzur, Dağlıq Şirvan, Qazax-Tovuz. Hər rayonun özünəməxsus ixtisaslaşması var: Bakı və Abşeron-Xızı neft-qaz və sənaye, Gəncə-Daşkəsən metallurgiya, Şəki-Zaqatala turizm və yeyinti sənayesi, Quba-Xaçmaz kənd təsərrüfatı, Lənkəran-Astara kənd təsərrüfatı və turizm üzrə ixtisaslaşmışdır.

📌Nümunə

Məsələn: Azərbaycanın ən böyük neft yatağı olan Azəri-Çıraq-Günəşli Xəzər dənizində, Bakıdan təxminən 100 km şərqdə yerləşir və hasil edilən neft BTC kəməri ilə Türkiyənin Ceyhan limanına çatdırılır.

Qaydalar

  1. 1Azərbaycan iqtisadiyyatının aparıcı sahəsi neft və qaz sənayesidir; əsas yataqlar Xəzər dənizində yerləşir.
  2. 2Azərbaycan 2021-ci il iyulun 7-dən etibarən 14 iqtisadi rayona bölünür (əvvəllər 10 rayon idi).
  3. 3Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) neft kəməri Xəzər neftini Aralıq dənizinə çatdırır; Cənub Qaz Dəhlizi (TANAP, TAP) isə təbii qazı Avropaya nəql edir.
  4. 4Kənd təsərrüfatının əsas sahələri: pambıqçılıq, tütünçülük, üzümçülük, baramaçılıq, meyvəçilik və heyvandarlıqdır.
  5. 5Turizm mərkəzləri: Qəbələ, Şahdağ (Qusar), Naftalan (müalicəvi neft), İçərişəhər, Qobustan.
  6. 6Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu 2017-ci ildə istifadəyə verilmişdir və Avropanı Asiya ilə birləşdirir.
  7. 7İqtisadi rayonlar ixtisaslaşmasına görə fərqlənir: Bakı — neft, Gəncə-Daşkəsən — metallurgiya, Şəki-Zaqatala — turizm və yeyinti sənayesi.
  8. 8Azərbaycanın ixrac gəlirlərinin təxminən 90%-ni neft və qaz məhsulları təşkil edir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir