Yoluxucu xəstəliklər və onlara qarşı mübarizə
Törədicilərinə görə xəstəliklər, immunitet, mübarizə.
Yoluxucu xəstəliklər törədicilərinin təbiətinə görə bir neçə qrupa bölünür. Virus mənşəli xəstəliklərə qrip, QİÇS (törədicisi İİV), hepatit, suçiçəyi və qızılca aiddir; bu xəstəliklərə qarşı antibiotiklər faydasızdır, çünki antibiotiklər yalnız bakteriyaları məhv edir. Bakterial xəstəliklərə vərəm (Mycobacterium tuberculosis), dizenteriya, tetanoz, taun və xolera daxildir. Göbələk mənşəli xəstəliklər arasında dermatomikoz və kandidoz var. Parazit qurdların yaratdığı xəstəliklərə askaridoz və exinokokkoz, birhüceyrəli orqanizmlərə (protozoa) isə malyariya (törədicisi malyariya plazmodisi, daşıyıcısı dişi anofel ağcaqanadı) və amöb dizenteriyası aiddir. Buğumayaqlıların yaydığı xəstəliklər arasında gənənin yaydığı ensefalitin xüsusi əhəmiyyəti var. Mübarizə üsulları arasında peyvənd (aktiv immunitet formalaşdırır), zərdab (passiv immunitet), sanitar-gigiyena qaydaları, dezinfeksiya, karantin və antibiotik terapiyası (yalnız bakterial xəstəliklərə) fərqləndirilir.
Məsələn: malyariyadan qorunmaq üçün bataqlıqların qurudulması və anofel ağcaqanadlarına qarşı mübarizə aparılması — törədicini deyil, daşıyıcını aradan qaldırır.
Qaydalar
- 1Antibiotiklər yalnız bakterial xəstəliklərə təsir edir; virus mənşəli xəstəliklərə (qrip, QİÇS, hepatit, suçiçəyi, qızılca) antibiotiklərin heç bir təsiri yoxdur.
- 2Malyariyanın törədicisi malyariya plazmodisi (protozoa), daşıyıcısı isə dişi anofel ağcaqanadıdır — törədici ilə daşıyıcını qarışdırmaq olmaz.
- 3Peyvənd orqanizmdə aktiv immunitet, zərdab isə hazır anticisimlər daxil etməklə passiv immunitet formalaşdırır.
- 4Yoluxma yolları: hava-damcı (qrip, vərəm), fekal-oral (xolera, dizenteriya), təmas (QİÇS, suçiçəyi), transmissiv — ağcaqanad/gənə vasitəsilə (malyariya, ensefalit).
- 5Göbələk mənşəli xəstəliklərə (dermatomikoz, kandidoz) nə antibiotik, nə də antiviral dərmanlar deyil, antifungal preparatlar tətbiq edilir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir